Deri İşleme ve İmalat Makineleri Sektör Notu

Piyasadan yaş, salamura veya tuzlu kuru olarak toplanan derilerin işlenmesi ve her türlü deri konfeksiyon mamüllerinin yapımında kullanılmaya hazır hale getirilmesi amacıyla kurulan tesisler deri işleme tesisleri olarak tanımlanmaktadır.

Bu sektör notunda deri işleme makineleri olarak 8453 pozisyonunda tanımlı olan; “Post, deri ve köselelerin hazırlanması, dabaklanması veya işlenmesine mahsus makina ve cihazlar, Ayakkabı imaline veya tamirine mahsus makina ve cihazlar, Diğer makina ve cihazlar, Aksam ve parçalar” değerlendirilmiştir.

1. SEKTÖRÜN DÜNYADAKİ DURUMU

1.1.  İHRACAT

Birleşmiş Milletler (BM) İstatistik Bölümü verilerine göre, 2007 yılında 848,7 milyon $ olan sektör ihracatı %7,4 oranında düşüş göstererek 2008 yılında 785,8 milyon $ değerine gerilemiştir.

Deri İşleme ve İmalat Makineleri İhracatında Başlıca Ülkeler (1.000 $)

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2007 yılında tüm ülkelere yapılan ihracat değeri bazında, en yakın rakibinin dört katından fazla paya sahip olan İtalya’nın 2008 yılı ihracatı %5,3 azalıp 367,8 milyon $ seviyesine inmiş fakat bu düşüşe rağmen İtalya ilk sıradaki konumunu korumuştur. Bu ülkeyi 83,8 milyon $ ile Tayvan ve 71,6 milyon $ ile Çin takip etmiştir. Deri işleme ve imalat makineleri ihraç eden ilk 20 ülke arasında en fazla ihracat artışını %341 ile B.A.E. göstermiş, en fazla düşüş yaşayan ülke ise Güney Kore (%64,6) olmuştur.

Türkiye 2008 yılında gerçekleştirdiği 6,3 milyon $ ihracat ile sektörün dünya ihracatından %0,80 pay almış ve sıralamada 15. konuma yerleşmiştir.

G.T.İ.P. Bazında Dünya Deri İşleme ve İmalat Makineleri İhracatı (1.000 $)

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2007 ve 2008 yıllarında, G.T.İ.P bazında dünya ihracatında, 8453.20 pozisyonunda tanımlı “Ayakkabı imaline veya tamirine mahsus makina ve cihazlar” grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir.

1.2.  İTHALAT

2007 yılında 731,5 milyon $ olan toplam sektör ithalatı %5,2 oranında küçülme göstererek 2008 yılında 693,7 milyon $ değerine inmiştir.

Deri İşleme ve İmalat Makineleri İthalatında Başlıca Ülkeler (1.000 $) GTİP:8453 için

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2008 yılında sektör ithalatı %10,1 küçülerek 53,6 milyon $’a inen Çin, dünya sıralamasında lider konumunu korumuştur. Çin’i 23,6 milyon $ ile Türkiye ve 22,8 milyon $ ile Brezilya izlemiştir.

2008 yılında, dünya deri işleme ve imalat makineleri ithalatında ilk 20 ülkenin verileri incelendiğinde; %207,1 artış ile İzlanda’nın en fazla artış kaydeden ülkeler arasında ilk sırada yer aldığı ve bu ülkeyi Cibuti (%60,4) ile İsviçre’nin (%55,2) takip ettiği görülmektedir. Bu ülkeler arasında ithalatında en fazla düşüş kaydedilen ülke Ermenistan (%83,8) olmuştur.

2008 yılı sektör ithalatında önemli ülkeler sıralamasında 2. konumda bulunan Türkiye, 23,6 milyon $ değerinde ithalat gerçekleştirerek, dünya geneli ithalattan %3,4 pay almıştır. Görüldüğü üzere Türkiye, sektörün global ithalatında ihracata kıyasla daha fazla paya sahiptir.

G.T.İ.P. Bazında Dünya Deri İşleme ve İmalat Makineleri İthalatı (1.000 $)

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2007 ve 2008 yıllarında G.T.İ.P bazında dünya ithalatında 8453.20 pozisyonunda tanımlı “Ayakkabı imaline veya tamirine mahsus makina ve cihazlar” grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir.

2008 yılında, ithalat değeri %3,4 artarak 146,2 milyon $’a ulaşan 8453.90 pozisyonunda tanımlı “Aksam ve parçalar” grubu, dünya geneli ithalatında artış bazında ilk sırada yer almıştır.

2. SEKTÖRÜN TÜRKİYE’DEKİ DURUMU

Türkiye’de, Nisan 2009 verilerine göre Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)’ne kayıtlı 27 adet deri işleme makinesi üreticisi vardır. Üretim İzmir ve İstanbul başta olmak üzere batı bölgesinde yoğunlaşmıştır.

2.1. İHRACAT

2008 yılında 6,3 milyon $ ihracat gerçekleştiren sektör ihracatı %10,9 oranında gerilemiş ve 5,6 milyon $ seviyesine inmiştir.

Türkiye’nin 2009 yılındaki sektör ihracatı ürün bazında incelendiğinde, 3,2 milyon $ ile birinci sırada “Post, deri ve köselelerin hazırlanması, dabaklanması veya işlenmesine mahsus makina ve cihazlar” kaleminin yer aldığı, bu ürünü 1 milyon $ ile “Ayakkabı imaline veya tamirine mahsus makina ve cihazlar” ve 728 bin $ ile “Aksam ve parçalar” grubunun izlediği görülmektedir.

Türkiye’nin G.T.İ.P Bazında Deri İşleme ve İmalat Makineleri İhracatı  $

Kaynak: TÜİK

2008-2009 yıllarında ihracat artış oranı açısından, ilk sırada  %165,1 ile 8453.80 G.T.İ.P. no’lu “Diğer makina ve cihazlar” kalemi yer almış, bu kalemi %69,2 ile “Ayakkabı imaline veya tamirine mahsus makina ve cihazlar” takip etmiştir.

Aynı dönemde ihracatında en çok düşüş kaydedilen kalem ise “Aksam ve parçalar” (%59,7) olmuştur.

Ülkelere Göre Sektör İhracatı $ (2009 yılına göre değer sıralı)

Kaynak: TÜİK

Deri İşleme ve İmalat Makineleri sektörü 2009 yılı ihracatımızda Çin’in 1,15 milyon $ ile birinci konumda yer aldığı, bu ülkeyi 624 bin $ ile İtalya ve 425 bin $ ile İran’ın takip ettiği görülmektedir. Sektörde en büyük ithalatçı konumunda olan Çin, Türkiye’nin sektör ihracatında da 1. sırada yer almıştır. 2009’da ihracatta düşüş yaşayan sektör, 2009 yılında (serbest bölgeler dahil olmak üzere) 75 ülkeye ürün ihraç etmiştir.

2009 yılında sektör ihracatımızda en büyük payı alan ilk 20 ülke arasında ihracat artışı esas alındığında; yaklaşık 120 kat artış ile İsviçre’nin ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Bu ülkeyi 41 kat artış oranı ile Ürdün ve %544,1 artış oranı ile Özbekistan takip etmiştir. Söz konusu dönemde ihracatımızda en büyük düşüş ise Sudan’da (%75,7) gerçekleşmiştir.

2.2. İTHALAT

2008 yılında 23,6 milyon $ değerinde deri işleme ve imalat makineleri ithal eden ülkemizin sektör ithalatı, 2009 yılında genel makine ve aksamları ithalatında kaydedilen %24,3 oranındaki daralmadan daha büyük bir oranda azalarak (%42,9) 13,5 milyon $ olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’nin 2009 yılında ithal ettiği deri işleme ve imalat makineleri, G.T.İ.P. bazında incelendiğinde; 5,8 milyon $ ile birinci sırada “Post, deri ve köselelerin hazırlanması, dabaklanması veya işlenmesine mahsus makina ve cihazlar” kaleminin yer aldığı, bu ürünü 4,8 milyon $ ile “Ayakkabı imaline veya tamirine mahsus makina ve cihazlar” ve 2,1 milyon $ ile “Aksam ve parçalar” grubunun izlediği görülmektedir.

Türkiye’nin G.T.İ.P. Bazında Deri İşleme ve İmalat Makineleri İthalatı $

Kaynak: TÜİK Verileri

2009 yılında sektör ithalatında 6’lı G.T.İ.P. bazında tüm kalemlerde gerileme kaydedilmiştir. En büyük düşüşler sırasıyla %48,2 ile “post, deri ve köselelerin hazırlanması, dabaklanması veya işlenmesine mahsus makina ve cihazlar“ kaleminde, %47 ile “aksam ve parçalar” ve %35,3 ile “ayakkabı imaline veya tamirine mahsus makina ve cihazlar”da kaydedilmiştir.

Ülkelere Göre Sektör İthalatı $ (2009 yılına göre değer sıralı)

Kaynak:TÜİK

2009 yılında deri işleme ve imalat makineleri ithalatımızda önemli yer tutan ülkeler arasında ilk üç sırayı İtalya (10,3 milyon $), Çin (1,5 milyon $) ve Almanya (803 bin $) almıştır.

2009 yılı ithalatımızda artış oranları esas alındığında; %113,4 ile Hong-Kong’un ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Hong-Kong’u %70,7 artış oranı ile A.B.D. ve %32,6 ile Çin takip etmiştir. En büyük düşüş ise %94,4 ile İsviçre’de kaydedilmiştir. 

DEĞERLENDİRME

2008 yılında Türkiye’nin deri işleme ve imalat makineleri sektör ihracatı %10,1 ithalatı ise %25 oranında düşmüştür. Aynı yıl sektör ürünü ihracatı, ülkemizin toplam makine ve aksamları ihracatı içinde çok az pay almıştır. Sektörün söz konusu dönemde dış ticaret açığı %29,2 azalmış ve 17,3 milyon $ olarak gerçekleşmiştir.

2009 yılında Türkiye’nin deri işleme ve imalat makineleri sektörü ihracatı %10,9, ithalatı ise %42,9 oranında düşüş göstermiştir. Aynı yıl ülkemizin makine ve aksamları sektörünün tamamının gerçekleştirdiği ihracat ve ithalat içinde çok az pay alan sektörün söz konusu dönemde dış ticaret açığı %54,4 azalmış ve 7,9 milyon $ olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde dış ticaret hacmi de %36,2 azalarak 19,1 milyon $’a gerilemiştir.

Kaynaklar

-Türkiye İstatistik Kurumu

-International Trade Center (ITC) www.trademap.org

-Türkiye Deri Konfeksiyoncuları Derneği (TDKD) www.tdkd.org.tr

-Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) www.tobb.org.tr