Güç Aktarma Organları Sektör Notu

Bir tahrik sisteminden sağlanan hareket ile parçaları veya kısımlarının en az biri hareket eden ve belli bir uygulama amacıyla bir araya getirilmiş olan parçalar topluluğu makine olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımda güç aktarma organlarının yeri, tahrik sisteminden hemen sonra gelmektedir. Makinelerin tamamına yakın kısmı tahrik sisteminin sağladığı hareketi güç aktarma organları ile diğer aksamlarına iletmektedirler.

Güç aktarma organları ile hareket bazen, kaplin ve kavramalarda görülebileceği üzere, tahrik sisteminden alındığı gibi bazen de redüktörler vasıtasıyla hızı, yönü, torku vb. diğer özellikleri istenilen şekilde değiştirilerek sisteme aktarılmaktadır.  Bu kritik parçalar ile tahrik sisteminden alınan hareket, transmisyon milleri, kaplinler, kavramalar, redüktörler vasıtasıyla ihtiyaç duyulan noktaya iletilmektedir.

Kullanım alanlarına bakıldığında; bir elektrik motorundan alınan hareketin su pompasına iletilmesinde kaplinler, bir hadde tesisinde yüksek tork için çok büyük boyutlarda redüktörler, insan ve yük taşınmasında kullanılan asansör makinelerinde sonsuz dişli sistemleri, taşıtlarda veya isteğe bağlı hareket iletiminin gerektiği uygulamalarda kavramalar görülebilmektedir.  

Sektörün bazı ürünleri, standartlaştırılmış ve seri imalata uygun, bazıları ise her ürün için ayrı tasarım ve üretim teknikleri gerektirebilmektedir. Bu nedenle, rekabet gücü değerlendirmesi ancak alt mal grupları bazında doğru yapılabilmektedir. Ucuz işgücü ve hammaddenin önemli olduğu düşük katma değerli standart ürünlere nispetle, mühendislik ve tasarım gerektiren ürünlerde ülkemizin rekabet gücü daha yüksektir.

Teknolojiyi yakından takip eden sektör, bilgisayar teknolojisinin geldiği nokta ve bunun üretim süreçlerine olan etkisi ile daha hızlı gelişme kaydetmektedir. Kullanılan tezgahlar ile ölçme tekniklerinin gelişmesi ve bunların bilgisayarlar ile kontrol edilebilmesi sektörün özellikle standart dışı ürünlerinde esnekliğini artırmıştır. CAD ve CAM sistemlerinin desteği neticesinde minimum maliyet ile ilk seferde hatasız ürünler imal edilebilmektedir.

Bu sektör notunda 8483 pozisyonunda tanımlı olan; “dişliler, dişli sistemleri, bilyeli vidalar, transmisyon milleri, kranklar, volanlar, kasnaklar,  yatak kovanları, mil yatakları, kavramalar ve kaplinler” değerlendirilmiştir. Aşağıda belirtilen ve esas itibarıyla otomotiv sanayisi ile ilgili olan;

8708.40           Vites kutuları ve bunların aksam ve parçaları           

8708.50           Diferansiyelli hareket ettirici akslar (diğer transmisyon unsurları ile birlikte

olsun olmasın) ve taşıyıcı akslar; bunların aksam ve parçaları:

8708.93           Debriyajlar ve bunların aksam ve parçaları:

no’lu G.T.İ.P.’ler ise bu incelemenin dışında bırakılmıştır.

1. SEKTÖRÜN DÜNYADAKİ DURUMU

1.1.  İHRACAT

Birleşmiş Milletler (BM) İstatistik Bölümü verilerine göre, 2006 yılında 31,9 milyar $ olan sektör ihracatı %20,9 oranında artış göstererek 2007 yılında 38,6 milyar $ değerine ulaşmıştır.

Güç Aktarma Organları İhracatında Başlıca Ülkeler (1.000 $)

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2006 yılında tüm ülkelere yapılan ihracat değeri bazında, en yakın rakibinin iki katından fazla paya sahip olan Almanya, 2007 yılında ihracatını %24 artırarak 10,6 milyar $ seviyesine yükseltmiş ve ilk sıradaki konumunu korumuştur. Bu ülkeyi 4,3 milyar $ ile Japonya ve 3,2 milyar $ ile İtalya takip etmiştir. Güç aktarma organları ihraç eden ilk 20 ülke arasında en fazla ihracat artışını %40,4 ile Polonya göstermiş, düşüş yaşayan tek ülke ise Meksika(%4,4) olmuştur.

Türkiye 2007 yılında gerçekleştirdiği 175,1 milyon $ ihracat ile sektörün dünya ihracatından %0,45 pay almış ve sıralamada 28. konuma yerleşmiştir.

G.T.İ.P. Bazında Dünya Güç Aktarma Organları İhracatı (1.000 $)

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2006 ve 2007 yıllarında, G.T.İ.P bazında dünya ihracatında, 8483.40 pozisyonunda tanımlı “Dişliler, dişli sistemleri, bilyeli vidalar, dişli kutuları” grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir.

1.2.  İTHALAT

2006 yılında 33,2 milyar $ olan toplam sektör ithalatı %23,6 oranında artış göstererek 2007 yılında 41 milyar $ değerine ulaşmıştır.

Güç Aktarma Organları İthalatında Başlıca Ülkeler (1.000 $)

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2007 yılında sektör ithalatı %10,4 artarak 6 milyar $’a yaklaşan A.B.D., dünya sıralamasında lider konumunu korumuştur. A.B.D.’yi 3,8 milyar $ ile Almanya ve 3,1 milyar $ ile Ç.H.C. izlemiştir.

2007 yılında, dünya ithalatında önemli ülkelerde yaşanan değişimler incelendiğinde; %42,4 artış ile İtalya’nın en fazla artış kaydeden ülkeler arasında ilk sırada yer aldığı ve bu ülkeyi İngiltere(%39,2) ile İspanya’nın (%38,5) takip ettiği görülmektedir. Bu ülkeler arasında ithalatında düşüş kaydedilen tek ülke ise Macaristan (%0,3) olmuştur.

2007 yılı sektör ithalatında önemli ülkeler sıralamasında 26. konumda bulunan Türkiye, 406,4 milyon $ değerinde ithalat gerçekleştirerek, dünya geneli ithalattan %1 pay almıştır. Görüldüğü üzere Türkiye, sektörün global ithalatında ihracata kıyasla daha fazla paya sahiptir.

G.T.İ.P. Bazında Dünya Güç Aktarma Organları İthalatı (1.000 $)

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2006 ve 2007 yıllarında G.T.İ.P bazında dünya ithalatında 8483.40 pozisyonunda tanımlı “Dişliler, dişli sistemleri, bilyeli vidalar, dişli kutuları” grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir.

2007 yılında, ithalat değeri %28,4 artarak 4,5 milyar $’a ulaşan 8483.50 pozisyonunda tanımlı “Volanlar, kasnaklar” grubu, dünya geneli ithalatında artış bazında ilk sırada yer almıştır.

2. SEKTÖRÜN TÜRKİYE’DEKİ DURUMU

2.1. İHRACAT

2007 yılında 175,1 milyon $ ihracat gerçekleştiren sektör, 2008 yılında genel makine ve aksamları ihracat artış oranının (%18,2) üzerinde bir performans sergileyerek ihracatını %31,8 oranında artırmış ve 230,7 milyon $ seviyesine yükseltmiştir.

Türkiye’nin 2008 yılındaki sektör ihracatı ürün bazında incelendiğinde, 90,8 milyon $ ile birinci sırada “dişliler, dişli sistemleri, bilyeli vidalar, dişli kutuları” kaleminin yer aldığı, bu ürünü 76,1 milyon $ ile “transmisyon milleri, kranklar” ve 24,8 milyon $ ile “transmisyon aksamları ve parçaları” grubunun izlediği görülmektedir.

Türkiye’nin G.T.İ.P Bazında Güç Aktarma Organları İhracatı  $ (2008 yılına göre değer sıralı)

Kaynak: TÜİK

2007-2008 yılları Ocak-Aralık döneminde ihracat artış oranı açısından, ilk sırada %68 ile “rulmanlı yatak kovanları” kalemi yer almış, bu kalemi %56,3 ile “dişliler, dişli sistemleri, bilyeli vidalar, dişli kutuları” ve %37,6 artış oranı ile “rulmansız yatak kovanları, mil yatakları” takip etmiştir.

Aynı dönemde ihracatında düşüş kaydedilen tek kalem ise “transmisyon aksamları ve parçaları”(%12,1) olmuştur.

Ülkelere Göre Sektör İhracatı $ (2008 yılına göre değer sıralı)

Kaynak: TÜİK

Güç aktarma organları sektörü 2008 yılı ihracatımızda Almanya’nın 64,7 milyon $ ile birinci konumda yer aldığı, bu ülkeyi 28,8 milyon $ ile İngiltere ve 15 milyon $ ile İran’ın takip ettiği görülmektedir. Sektörde en büyük ithalatçı konumunda olan A.B.D. ise Türkiye’nin sektör ihracatında 4. sırada yer almıştır. Her geçen yıl ihracat değerini artıran sektör, 2008 yılında (serbest bölgeler dahil olmak üzere) 151 ülkeye ürün ihraç etmiştir.

2008 yılında sektör ihracatımızda en büyük payı alan ilk 20 ülke arasında ihracat artışı esas alındığında; yaklaşık 5 kat artış ile Brezilya’nın ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Bu ülkeyi %194 artış oranı ile Meksika ve %119 artış oranı ile Rusya takip etmiştir. Söz konusu dönemde ihracatımızda en büyük düşüş ise İngiltere’de(%21,8 ) gerçekleşmiştir.

2.2. İTHALAT

2007 yılında 406,4 milyon $ değerinde sektör ürünü ithal eden ülkemiz, 2008 yılında genel makine ve aksamları ithalat artış oranını (%0,2) aşarak bu değeri 541,1 milyon $ seviyesine yükseltmiş ve artış oranı %33,1 olarak  kaydedilmiştir.

Türkiye’nin 2008 yılında ithal ettiği güç aktarma organları, G.T.İ.P. bazında incelendiğinde; 180,9 milyon $ ile birinci sırada “dişliler, dişli sistemleri, bilyeli vidalar, dişli kutuları” kaleminin yer aldığı, bu ürünü 156,8 milyon $ ile “transmisyon milleri, kranklar” ve 63 milyon $ ile “rulmansız yatak kovanları, mil yatakları” grubunun izlediği görülmektedir.

Türkiye’nin G.T.İ.P. Bazında Güç Aktarma Organları İthalatı $ (2008 yılına göre değer sıralı)

Kaynak: TÜİK Verileri

2008 yılı Ocak-Aralık döneminde ithalat artış oranı açısından, ilk sırada %49 ile “volanlar, kasnaklar” kalemi yer almış, bu kalemi %44 ile “kavramalar, kaplinler” ve %36,1 artış oranı ile “dişliler, dişli sistemleri, bilyeli vidalar, dişli kutuları” takip etmiştir. Aynı dönemde 6’lı G.T.İ.P. bazında ithalatında düşüş yaşanan kalem olmamıştır.

Ülkelere Göre Sektör İthalatı $ (2008 yılına göre değer sıralı)

Kaynak:TÜİK

2008 yılında sektör ürünleri ithalatımızda önemli yer tutan ülkeler arasında ilk üç sırayı Almanya (131,2 milyon $), Fransa (98,8 milyon $) ve İtalya(68,2 milyon $) almıştır.

2008 yılı ithalatımızda artış oranları esas alındığında; %412,4 ile Polonya’nın ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Polonya’yı %138,8 artış oranı ile Çek Cumhuriyeti ve %124,6 ile İsveç takip etmiştir. En büyük düşüş ise %50,9 ile Finlandiya’da kaydedilmiştir. 

DEĞERLENDİRME

2008 yılında Türkiye’nin güç aktarma organları sektör ihracatı %31,8, ithalatı ise %33,1 oranında artış göstermiştir. Aynı yıl ülkemizin makine ve aksamları sektörünün tamamının gerçekleştirdiği ihracat içinde yaklaşık olarak %2,3, ithalat içinde ise %2,4 pay alan sektörün söz konusu dönemde dış ticaret açığı %34 artmış ve 310,4 milyon $ olarak gerçekleşmiştir.

Ürettiği ürünlerin çok büyük kısmı yine makinelerde ara malı olarak kullanılan sektörün büyümesi, ihracata ve Türk makine sektörünün gelişimine bağlıdır. Türk makine sektörünün  atılım gösterdiği dönemlerde güç aktarma sektörü ürünleri imal eden firmalar ürün bazında ihtisaslaşmaya gidebilmiş ve bu şekilde KOBİ ölçeğini aşabilen firmalar olmuştur. 2008 yılına bakıldığında ülkemizde, 1 milyon $ düzeyinde ihracat yapabilen sektör firmalarının sayısının  35’i aştığı görülmektedir.

Bugün yine büyük çoğunluğu KOBİ niteliğinde olan firmalar, makine sektörünün taleplerini ithalata gerek olmayacak şekilde karşılamaya gayret ederek otomotiv sanayisine de ürün sağlayacak düzeye ulaşmışlardır.

Elektrik ve elektronik kontrol tekniklerinin gelişmesi ve ucuzlaması neticesinde bazı alanlarda redüktör vb. güç aktarma organlarının yerini hız kontrol cihazlarına bırakmasının, özellikle dişli sistemleri üreticilerini ilerleyen dönemlerde olumsuz etkileyebileceği düşünülmektedir. 

Kaynaklar

-Türkiye İstatistik Kurumu

-International Trade Center(ITC) www.trademap.org

-The European Power Transmission Distributors Association (EPTDA) www.eptda.org

-The Power Transmission Distributors Association (PTDA) www.ptda.org