Hidrolik Pres Sektörü Notu

Modern yaşamın gerekleri olarak ihtiyaç duyduğumuz bir çok ürünün üretimini yapan tekstil, gıda, kimya, otomotiv sanayilerinin yanında elektronik ve haberleşme, savunma, havacılık sanayileri gibi kritik öneme sahip tüm ana sanayi dallarının faaliyetlerine devam edebilmesi makine imalat sanayisinin tasarım ve üretimini gerçekleştirdiği makinelere bağlıdır. Tüm sanayi mallarının üretimi için gerekli olan makinelerin imalatında en temel unsur ise takım tezgahlarıdır. Kendi kendini üretebilen tek makine grubu olan takım tezgahlarını üreten işletmelerin, fabrika kuran fabrikalar olması bu sektörü genel makine imalat sektörü içinde ayrı bir noktaya yerleştirmektedir.

Genel makine imalat sektöründe yaşanan küçük bir yenilik sanayi dallarında nasıl bir gelişmeye yol açıyor ise, takım tezgahları sektöründe yaşanan bir gelişme de benzer biçimde makine imalat sektörünü güçlendirmektedir. Malzeme biliminden, ileri elektronik uygulamalarına kadar, Mühendislik alanında bir çok bilim dalı ile ilgili olan takım tezgahları sektörü yüksek katma değerli ürün imalatı ve sahip olduğu know-how ile bir ülkenin üretim kabiliyetleri ve teknoloji seviyesinin en temel göstergelerinden biridir.

Almanya, Japonya, A.B.D. ve İtalya gibi endüstri alanında dünyanın en gelişmiş ülkelerinin başında gelen devletlerin tamamı makina sektörünü özel bir kategoride değerlendirmekte ve makine sektörü içinde de takım tezgahlarına ayrı bir önem vermektedir. Almanya ve Japonya otomobil devi olmalarını, A.B.D. ise savunma  sanayisinde bu denli ilerlemesini, makine sektörünün temeli niteliğindeki takım tezgahları imalat yapısının çok sağlam olmasına borçludur.

Gelişmiş ülkelerin sanayilerinin omurgasını teşkil eden Takım Tezgâhları sektörü, teknoloji üretimindeki etkinliği nedeniyle pek çok sektörün gelişmesini direkt veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Takım Tezgahları sektörü işlevleri bakımından ele alındığında en temel olarak iki ana bölümde incelenebilir; talaşlı imalat ve sac işleme teknolojileri. Bu bölümleri de kendi içlerinde incelendiğinde talaşlı imalat içinde tornalar, delik işleme makinaları, vargel tezgahları, planya, broşlama, matkap, taşlama, frezeler yer almaktadır. Sac işleme teknolojileri dikkate alındığında presler, profil işleme makinaları ve dövme makinalarını kapsamaktadır.

Hidrolik presler ise gelişen üretim sanayinde takım tezgahları arasında en büyük paya sahiptir. Güngeçtikce takım tezgahı içindeki payını artırmaktadır. Ülkemizdeki takım tezgahları sektörü incelendiğinde %30’dan fazla bir kısmının sac işleme teknolojileri arasında yer alan hidrolik presler grubunun oluşturduğu gözlenmektedir. Bununla birlikte, otomotiv ve beyaz eşya sektörlerinin de etkisiyle gelişen sac işleme tezgahları üreticilerimizin ar-ge ve inovasyon ağırlıklı çalışmaları neticesinde ülkemiz metal hidrolik pres ihtiyacını karşılamanın ötesinde bir üretim üssü haline gelmiştir

Bu çalışmada hidrolik pres sektörü olarak  takım tezgahları sektörünün bir alt kolu olarak 8462 GTIP ile tanımlanmış ve GTIP tanımları aşağıda belirtilmiştir

1. SEKTÖRÜN DÜNYADAKİ DURUMU

1.1.   İHRACAT

Birleşmiş Milletler (BM) İstatistik Bölümü verilerine göre, 2007 yılında yaklaşık 9,5 milyar $ olan sektör ihracatı %10 oranında artış göstererek 2008 yılında 10,5  milyar $ değerine ulaşmıştır.

Hidrolik Pres Sektörü İhracatında Başlıca Ülkeler

Kaynak: BM İstatistik Bölümü
*2009 yılı için tüm ülkelerin verileri yer almamaktadır.(Ülkelerin %74 ü veri girişi yapmıştır.)

2007 yılında tüm ülkelere yapılan ihracat değeri bazında, Almanya’nın 2008 yılı ihracatı %7,6 artarak 1,9 milyar $ seviyesine ulaşmıştır. Bu ülkeyi 1,8 milyar $ ile İtalya ve 1,4 milyar $ ile Japonya takip etmiştir. Hidrolik presler sektörün ihracatında ilk 20 ülke arasında en fazla ihracat artışını %50 ile Çin göstermiştir. Türkiye ise dünya ihracatında bir önceki yıla göre %21,6 artış ile 2008 yılında 390 milyon $ ihracat ile 8. sırada yer almaktadır.  2008 yılında sektörün ihracatcısı ilk 20 firma arasında genel olarak artış ivmesi görülse de, Malezya(%39) ve İngiltere’nin ihracatında (%18,5) azalma dikkat çekmektedir.

 G.T.İ.P. Bazında Dünya Hidrolik Pres İhracatı

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2007 ve 2008 yıllarında, G.T.İ.P bazında dünya ihracatında, 8462.21 pozisyonunda tanımlı “Sayisal Kontrollü Kavisleme, Katlama, Düzeltme/Yassilaş.Tezgah.” grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir.

1.2.   İTHALAT

Hidrolik Pres İthalatında Başlıca Ülkeler

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2008 yılında sektör ithalatı %10,4 artarak 11,4 milyar $’a yükselmiştir. Çin 1,7 milyar $’a yaklaşarak dünya sıralamasında lider konumunu korumuştur. Çin’i 905 milyon $ ABD, 623 milyon $ ile Hindistan ve 618 milyon $ ile Rusya izlemiştir.

2008 yılında, hidrolik pres ithalatında ilk 20 ülkenin verileri incelendiğinde; %85,4 artış ile Brezilya en fazla artış kaydeden ülkeler arasında ilk sırada yer almış ve bu ülkeyi Vietnam (%60) ile Hindistan (%53,9) takip etmiştir.  Bu ülkeler arasında ithalatında düşüş kaydedilen olmamıştır.

2008 yılı sektör ithalatında 11. sırada bulunan Türkiye, 2007 yılında 202 milyon $ değerinde ithalatı %39,9 oranında artarak 2008 yılında 283 milyon $ seviyelerine ulaşmıştır.  Dünya geneli ithalattan %2,4 pay almıştır.

G.T.İ.P. Bazında Hidrolik Pres Sektörü İthalatı

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2008 yıllında G.T.İ.P bazında dünya ithalatında 8462.21 pozisyonunda tanımlı “Sayısal Kontrollü Kavisleme, Katlama, Düzeltme/Yassılaş.Tezgah” grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir. 2007 yılında ilk sırada yer alan “Dövme/Kalipta Döğme Tezgahlari-Çekiçleri” ürün grubu çok düşük bir oranda artış göstermiş (%0,8)  ve 2008 yılında ikinci sıraya gerilemiştir.

2. SEKTÖRÜN TÜRKİYE’DEKİ DURUMU

Hidrolik pres sektörü tüm diğer ana sektörlerin içinde yer alan ve üretimin başlangıcı olarak belirtlebileceğimiz bir sektördür. Demir Çelik, otomotiv, beyaz eğya ve makine gibi sektörlerde hidrolik presler daha yoğun olarak kullanılmakla  birlikte tüm diğer sektörlerde de yer almaktadır.

2.1. İHRACAT

2008 yılında 390 milyon $ ihracat gerçekleştiren sektör ihracatı, 2009 yılında %44,9 oranında gerilemiş ve 215 milyon $ seviyesine inmiştir.

Türkiye’nin 2009 yılındaki sektör ihracatı ürün bazında incelendiğinde, 66,2 milyon $ ile birinci sırada “Diğer Rulo Haline Getirme, Kavislendirme, Katlama, Makineleri” kaleminin yer aldığı görülmektedir.

Türkiye’nin G.T.İ.P Bazında Hidrolik Pres Sektörü İhracatı  $

Kaynak: TÜİK

2008-2009 yıllarında ihracat artış oranı açısından incelendiğinde genel makine sektörü ve hidrolik presler sektörü ihracatında gerileme yaşanmasına rağmen Metal Karbürleri, Metalleri İşlemeye Mahsus Diğer Pres, Makine (%5,7) Ve Dövme/Kalipta Döğme Tezgahlari-Çekiçleri(%112) ürün gruplarında artışlar göze çarpmaktadır.  

Aynı dönemde ihracatında en çok düşüş kaydedilen kalem ise “Nümerik Kontrollü Makasla Kesme Tezgah Ve Presler” (%54,8) olmuştur.

Ülkelere Göre Sektör İhracatı $ (2009 yılına göre değer sıralı)

 Kaynak: TÜİK

Hidrolik Pres sektörü 2009 yılı ihracatımızda Almanya’nın 16 milyon $ ile birinci konumda yer aldığı, bu ülkeyi 11,6 milyon $ ile Irak ve 10,5 milyon $ ile İran’ın takip ettiği görülmektedir. 2009’da ihracatta düşüş yaşayan sektör, 2009 yılında (serbest bölgeler dahil olmak üzere) 147 ülkeye ihracat gerçekleştirmiştir.

2.2. İTHALAT

2008 yılında 283 milyon $ seviyelerinde olan hidrolik pres sektörü ithalatı, 2009 yılında genel makine ve aksamları ithalatında kaydedilen %24,3 oranındaki daralmadan daha büyük bir oranda azalarak (%43,2) 159 milyon $ olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’nin 2009 yılında ithal ettiği hidrolik pres sektörü , G.T.İ.P. bazında incelendiğinde; 33 milyon $ ile birinci sırada “Dövme/Kalıpta Döğme Tezgahları-Çekiçleri” kaleminin yer aldığı, bu ürünü 31 milyon $ ile “Diğer Rulo Haline Getirme, Kavislendirme, Katlama, Makineleri” ve 18 milyon $ ile “Metal Karbürleri, Metalleri İşlemeye Mahsus Diğer Pres” grubunun izlediği görülmektedir.

Türkiye’nin G.T.İ.P. Bazında Hidrolik Pres Sektörü İthalatı $

Kaynak: TÜİK Verileri

2009 yılında sektör ithalatında 6’lı G.T.İ.P. bazında çoğu kalemlerde gerileme kaydedilmiştir. En büyük düşüşler sırasıyla %78 ile “Sayısal Kontrollü Kavisleme, Katlama, Düzeltme/Yassılaş.Tezgah. “ kaleminde, %55,6 ile “Makas Tipi Kesme Makineleri (Presler Dahil)-Diğer” kaydedilmiştir. Bunun yanı sıra “Diğer Rulo Haline Getirme, Kavislendirme, Katlama, Makineleri” gtip inde %10  ve “Nümerik Kontrollü Makasla Kesme Tezgah Ve Presler” gtipinde %19,6 oranında bir artış kaydedilmiştir.

Ülkelere Göre Hidrolik Pres Sektör İthalatı $ (2009 yılına göre değer sıralı)

Kaynak:TÜİK

2009 yılında hidrolik pres sektörü ithalatımızda önemli yer tutan ülkeler arasında ilk üç sırayı Almanya (34,4 milyon $), İtalya (28,5 milyon $) ve Fransa (19,5 milyon $) almıştır.

2009 yılı ithalatımızda ilk 20 ülkenin değişim oranları esas alındığında; genel olarak ithalat oranlarında azalış yaşandığı kaydedilmesine rağmen  %540,9 ile Kanada ve %412,3 ile Hindistan’dan ithalat artışı dikkat çekmektedir. En büyük düşüş ise %95,8 ile Japonya’dan ithalatımızda kaydedilmiştir.  Japonya’dan son 3 yıl içinde ithalatımız incelendiğinde 2008 22 milyon $ seviyesine ulaşan ithalatımız 2009 yılında 1 milyon $ altında gerçekleşmiştir.

DEĞERLENDİRME

2008 yılında Türkiye’nin hidrolik pres sektör ihracatı %21,6 oranında artarak 391 milyon $’a,  ithalatı ise %39,9 oranında artarak 283 milyon’a yükselmiştir. 2009 yılında Türkiye’nin hidrolik pres sektörü ihracatı %44,9, ithalatı ise %43,9 oranında düşüş göstermiştir. Genel olarak sektör dış ticaret hacmi ele alındığında ihracatımızın ithalatımızdan fazla olduğu dikkat çekmektedir.

Ülkemizde takım tezgâhları sektörünün genel durumuna baktığımızda, 2008 yılında 1,2 milyar USD’lık, 2009 yılında ise küresel kriz neticesinde 645 milyon’lık bir iç tüketim / kullanım söz konusudur. Bu rakam ülkemizin sanayileşmesi adına önemli bir göstergedir. Çünkü takım tezgâhları tamamıyla üretime yönelik en önemli girdiyi teşkil etmektedir.

Ülkemizde ithalatın tüketimi karşılama oranı % 75’lerden % 85 seviyesine çıkmış bulunmaktadır. Önümüzdeki dönemlerde bu oranın hızlı bir şekilde düşürülmesi gerekmektedir.

Ülkemizin üretim, ihracat ve istihdam kapasitesine sağladığı önemli katkılardan dolayı gündemde yeterince yer alan otomotiv ve tekstil sanayimizin bağımsız bir şekilde gelişmesinin temeli olan makine sanayi için büyük önem taşıyan sac işleme teknolojileri ve hidrolik presler tüm üretim sektörlerinde de etkin rol oynamaktadır. Üretim sanayimizin dışa bağımlılığını mümkün olduğunca azaltarak daha güçlü bir Türkiye hedefine ulaşma yolunda stratejik öneme sahip olan hidrolik pres sektörünün gelişmesi için ilgili kesimlerin bir plan çerçevesinde gerekli desteği sağlaması gerekmektedir.

Uzun vadeli büyük yatırımlar ve ileri imalat tecrübesi gerektiren takım tezgahları sektörümüz için Gümrük Birliği’nin pazarda sağladığı kolaylıklar ve AB katılım süreci gelişmiş ülkelerin Türkiye’de yatırım yapma olanaklarını artırmaktadır. Ayrıca, metal şekillendirmede uzmanlaşma ve genç nüfus sektör için önemli avantajlar olarak değerlendirilmektedir. Önümüzdeki dönemde, AB’nin takım tezgâhı üretimini bırakması ve Türkiye’nin üretim üssü olması en büyük fırsat iken ucuz tezgâh ithali ile yurt içi ve yurt dışı takım tezgâhı pazarlarında Çin’in hâkim olması ise büyük tehdit olarak görülmektedir.

Kaynaklar

-Türkiye İstatistik Kurumu

-Birleşmiş Millet İstastik Veri Tabanı (COMTRADE)