Kaynak Makineleri Sektörü Notu

‘İki metal parçayı ısıl yolla birleştirme’ işleminde kullanılan kaynak makine ve malzemeleri, üretim sanayinde önemli bir paya sahiptir. Geliştirilen her teknolojik malzemenin ancak kaynak yapılabilirliliği oranında kullanım alanına sahip olması, sektörün önemini ortaya koymaktad.r

Kaynak teknolojilerinde meydana çıkan yeni gelişmeler ile  kaynaklı imalatın sektörde giderek artan oranda yaygınlaşması  kaynağa uygun yeni çelik türlerinin bulunmasına sebep olmuştur.Bu nedenle göreceli olarak her gün yenilenen kaynak teknolojisi daha çok araştırma ve çalışma gerekliliğini beraberinde getirmiştir.

Bir çok sektöre girdi sağlayan Kaynak Teknolojisi uygulamaları ülkemizin sanayileşmesi ile paralel olarak artmaktadır. Sektörde dünyadaki gelişmelere paralel oldukça önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Üretim teknolojisindeki ilerlemelerin yanı sıra kaynak teknolojileri ile ilgili olarak; kontrol yöntemleri, kalite güvence sistemleri, eğitim, belgelendirme konularında da yeniliklerle karşılaşmaktayız.

Bu çalışmada kaynak makineleri sektörü olarak GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır.

1. SEKTÖRÜN DÜNYADAKİ DURUMU

1.1.   İHRACAT

Birleşmiş Milletler (BM) İstatistik Bölümü verilerine göre, 2007 yılında yaklaşık 11,5 milyar $ olan sektör ihracatı %8,4 oranında artış göstererek 2008 yılında 12,5 milyar $ değerine ulaşmıştır.

Kaynak Makineleri Sektörü İhracatında Başlıca Ülkeler

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

İhracat değeri olarak 2006, 2007 yıllarını ilk sırada tamamlayan Almanya 2008 yılında da ihracat payını %10,6 artışla 2,3 milyar $ seviyesinde ihracat gerçekleştirmiştir. Bu ülkeyi 1,4 milyar $ ile Japonya ve ABD takip etmiştir. Kaynak Makineleri sektörün ihracatında ilk 20 ülke arasında en fazla ihracat artışını %38,4 ile Belçika göstermiş olup Singapur (-%32,3) ile  Kanada’nın (-%15,8) ihracat değerindeki düşüşler dikkat çekmektedir.

Türkiye 2008 yılında gerçekleştirdiği 59,5 milyon $ ihracat ile sektörün dünya ihracatından %0,4 pay almış ve sıralamada 21. konuma yerleşmiştir.

G.T.İ.P. Bazında Dünya Kaynak Makineleri İhracatı

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2007 ve 2008 yıllarında, G.T.İ.P bazında dünya ihracatında, 8515 pozisyonunda tanımlı “Elektrik, Lazer, Ultrasonik Vb. Çalışan Lehim, Kaynak Cihazları” grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir.

1.2.   İTHALAT

Kaynak Makineleri Sektörü İthalatında Başlıca Ülkeler

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2008 yılında sektör ithalatı %9,9 artarak 11,9 milyar $’a yükselmiş, Çin 1,2 milyar $’a yaklaşarak dünya sıralamasında lider konumunu korumuştur. Çin’i 1,1 milyar $ ABD, 648 milyon  $ ile Rusya ve 623 milyon $ ile Almanya izlemiştir.

2008 yılında, kaynak makineleri ithalatında ilk 22 ülkenin verileri incelendiğinde; %151,9 artış ile  Endonezya’nın en fazla artış kaydeden ülkeler arasında ilk sırada yer aldığı ve bu ülkeyi Rusya (%79,5) ile Brezilya’nın (%55,7) takip ettiği görülmektedir. İthalatında düşüş kaydedilen diğer ülkeler Tayvan(%46), Kanada(%9) ve ABD(%7,4)’dir.

2008 yılı sektör ithalatında 18. sırada bulunan Türkiye’nin, 2007 yılında 147 milyon $ değerinde ithalatı %11,2 oranında artarak 2008 yılında 163,7 milyon $ seviyesine ulaşmıştır.  Dünya geneli ithalattan %1,4 pay almıştır.

G.T.İ.P. Bazında Kaynak Makineleri Sektörü İthalatı

Kaynak: BM İstatistik Bölümü

2007 ve 2008 yıllarında G.T.İ.P bazında dünya ithalatında 8515 pozisyonunda tanımlı “Elektrik, Lazer, Ultrasonik Vb. Çalışan Lehim, Kaynak Cihazları” grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir.

2. SEKTÖRÜN TÜRKİYE’DEKİ DURUMU

Kaynak Teknolojisi uygulamaları, ülkemiz sanayileşmesi ile paralel bir hızda artmıştır. Ülkemiz üretim alanları incelendiğinde kaynaklı imalat tekniklerinin önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır.

2.1. İHRACAT

2008 yılında 59 milyon $ ihracat gerçekleştiren sektör ihracatı, 2009 yılında %39,4 oranında gerilemiş ve 36 milyon $ seviyesine inmiştir.

Türkiye’nin 2009 yılındaki sektör ihracatı ürün bazında incelendiğinde, 31 milyon $ ile 8515 gtipli “elektrik, lazer, ultrasonik vb. çalişan lehim, kaynak cihazlari” sektörün büyük bölümünü kapsadığı görülmektedir.

Türkiye’nin G.T.İ.P Bazında Kaynak Makineleri Sektörü İhracatı  $

Kaynak: TÜİK

2008-2009 yıllarında ihracat artış oranı açısından incelendiğinde genel makine sektöründeki düşüşe paralel olarak kaynak makineleri sektörüde” lehim ve kaynak yapmaya mahsus makine ve cihazlar”  %27,4   ve “elektrik, lazer, ultrasonik vb. çalişan lehim, kaynak cihazlari”  %40,7 oranında gerilemiştir.  

Ülkelere Göre Kaynak Makineleri Sektör İhracatı $ (2009 yılına göre değer sıralı)

Kaynak: TÜİK

Kaynak makineleri sektörü 2009 yılı ihracatımızda Rusya’nın  5,4 milyon $ ile birinci konumda yer aldığı, bu ülkeyi 2,7 milyon $ ile Mısır ve 2,4 milyon $ ile Irak’ın takip ettiği görülmektedir.

2009 yılında sektör ihracatımızda en büyük payı alan ilk 10 ülke arasında ihracat artışı esas alındığında; yaklaşık % 117  artış ile Türkmenistan’ın ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Bu ülkeyi %69 artış oranı ile Suriye  ve %39,2 artış oranı ile Libya takip etmiştir. Söz konusu dönemde ihracatımızda en büyük düşüş ise Rusya’da (%63) gerçekleşmiştir.

2.2. İTHALAT

2008 yılında 163 milyon $ seviyelerinde olan kaynak makineleri sektörü ithalatı, 2009 yılında genel makine ve aksamları ithalatında kaydedilen %24,3 oranındaki daralmadan daha büyük bir oranda azalarak (%50,5) 81 milyon $ olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’nin 2009 yılında ithal ettiği kaynak makineleri , G.T.İ.P. bazında incelendiğinde; 70,6 milyon $ ile ilk sırada “elektrik, lazer, ultrasonik vb. çalışan lehim, kaynak cihazları” kaleminin yer aldığı, bu ürünü 10,4 milyon $ ile “lehim ve kaynak yapmaya mahsus makine ve cihazlar” grubunun izlediği görülmektedir.

Türkiye’nin G.T.İ.P. Bazında Kaynak Makineleri Sektörü İthalatı $

Kaynak: TÜİK Verileri

2009 yılında sektör ithalatında G.T.İ.P. bazında tüm kalemlerde gerileme kaydedilmiştir. En büyük düşüş %53,8 ile “elektrik, lazer, ultrasonik vb. çalışan lehim, kaynak cihazları” kaleminde kaydedilmiştir.

Ülkelere Göre Kaynak Makineleri Sektör İthalatı $ (2009 yılına göre değer sıralı)

Kaynak:TÜİK

2009 yılında kaynak makineleri sektörü ithalatımızda önemli yer tutan ülkeler arasında ilk üç sırayı İtalya (16,6 milyon $), İtalya (14,7 milyon $) ve Çin (8,7 milyon $) almıştır.

2009 yılı ithalatımızda ilk 10 firmanın değişim oranları esas alındığında; genel olarak ithalat oranlarında azalış yaşandığı kaydedilmesine rağmen  %261,2 ile Finlandiya’dan ithalat artışı dikkat çekmektedir. En büyük düşüş ise %68,8 ile ABD’den ithalatımızda kaydedilmiştir. 

DEĞERLENDİRME

2008 yılında Türkiye’nin kaynak makineleri sektör ihracatı %15,3 oranında artarak 59,5 milyon $’a,  ithalatı ise %11,2 oranında artarak 163,7 milyon’a yükselmiştir. 2009 yılında Türkiye’nin kaynak makineleri sektörü ihracatı %39,4, ithalatı ise %50,5 oranında düşüş göstermiştir.

Türkiye’de kaynak teknolojileri sektörünün en önemli sorunlarından biri; örgütlü bir yapıya sahip olmaması olarak değerlendirilmektedir.Kaynak alanının kurumsallaştırılmasının artık bir zorunluluk haline geldiği vurgulanırken, bu alanda yapılacak bir yasal düzenlemenin gerekliliğine  dikkat çekilmelidir.  Ülkemizde bu alanda ulusal bir politikamızın geliştirilmemiş olması ve buna uygun yasal düzenlemelerin henüz yaşama geçirilememesi, personel, ve eğitim eksikliği, akreditasyon konusundaki sıkıntılar, eğitim ve danışmanlık hizmetleri için kuruluşların nitel ve nicel yetersizliği bu parametrelerin sanayide uygulanabilirliğini zorlaştırmakta ve bu nedenle sanayimizde büyük ölçekte zorluklar yaşanmaktadır.

Kaynak Teknolojisi alanında çalışan kişi ve kuruluşların belgelendirilmesinde ülkemizde yıllardır büyük bir boşluk yaşanmakta ve bu nedenle birçok yabancı ülkenin standartları dikkate alınarak, bu ülkelere ait kuruluşlarca ya da bunların ülkemizdeki temsilcilerince belgelendirme işlemleri yürütülmektedir.  

Kaynaklar

-Türkiye İstatistik Kurumu

-Birleşmiş Milletler İstatistik Bölümü (www.comtrade.un.org)

-Makine Mühendisleri Odası