Makedonya Ülke Notu ve Makine ve Aksamları Dış Ticareti
Makedonya, Orta ve Doğu Avrupa’yı Güney ve Güneydoğu Avrupa ile bağlayan önemli ulaşım yollarının kesiştiği bir noktada bulunan ve Dünya Bankası tanımlamalarına göre asağı orta milli gelir seviyesinde yer alan bir ülkedir. Resmi adı Eski Yugoslav Cumhuriyeti, yerel adı ise Makedonya Cumhuriyeti olarak kayıtlarda yer bulan Yugoslavya’nın parçalanması sonucu olusan fakat isminden dolayı Yunanistan’ın resmen tanımaya yanasmakta sorun çıkardıgı Makedonya 25.713 km2’lik yüz ölçümü ile Güneydogu Balkan Yarımadasında yer alan bir ülkedir.
Ülkenin bir yandan denize açılımı olmaması ve diğer yandan da ekonomisinin dışa açıklığı (dış ticaret, GSYİH’nın yüzde 90’ına tekabül etmektedir), Makedonya’nın küresel ekonomideki gelişmelere büyük ölçüde bağımlı bir şekilde hareket etmesine yol açmaktadır. Bu durumun olumlu yanları olduğu kadar, olumsuz sonuçları da olmus ve Makedonya özellikle son 10 yıl içerisinde büyük ölçüde dış kaynaklı ekonomik krizlere sıklıkla maruz kalmıştır.
Makedonya’nın imalat sektörü eski Yugoslavya’nın ekonomik sistemine entegre olduğu için 1991 yılında ilan edilen bağımsızlığın ardından diğer sektörlere göre daha fazla etkilenmiştir. Makedonya’daki temel sanayiler; Üsküp’teki büyük demirçelik tesisi de dahil olmak üzere metal işleme, ağırlıklı kısmı ülkenin batı bölümlerinde yer alan tekstil, gıda işleme ve kimyasallardır. Çelik sektörü 1980’li yıllar boyunca Hırvatistan’daki tersaneler için üretim yapmış ancak eski Yugoslav ulaşım ağlarının zarar görmesi ve Hırvatistan’daki ekonomik kriz sonucunda satışlar düşmüştür. Sanayinin milli gelir içindeki payının 1990’daki %45 oranından 2007’de %28’e düştüğü tahmin edilmektedir. Tarım sektörü aynı dönemde üretimin iç piyasaya yönelik olması ve üreticilerin çoğunluğunu küçük çiftliklerin oluşturması sayesinde daha az zarar görmüştür. 1997-2007 yılları arasında tarımın milli gelir içindeki payı yıllık ortalama %13 oranındadır. Hizmetler sektörünün faktör maliyetleri cinsinden milli gelir içindeki payı ise 1990 yılında %47 iken, ekonomideki modernizasyon ve değişim sürecinin katkısıyla sektörün 2007 yılındaki payı %60 olarak hesaplanmaktadır.
Ülkede okur yazar oranı %99 larda olup, güneyde Yunanistan, doguda Bulgaristan, kuzeyde Sırbistan, batıda ise Arnavutluk ile sınır komsusudur. Ayrıca kara yüzölçümü 24,856 km2 iken deniz yüzölçümü 477 km2 dır. Nüfusu 2,066.713 (Subat 2009) olan ülke nüfusu incelendiginde ülkenin nüfus artıs hızı % 0.3 olup nüfusun % 19.2 sini 0-14, %69.4 ünü 15-64, % 11.4 ünü ise 65 yas üstü yas aralığını olusturmaktadır. Ülkede nüfus % 64.2 ile Makedon, %25.2 ile Arnavut, %3.9 ile Türk ve %2.8 ile Romen, %1.8 ile Sırp diger etnik gruplar ise %2.2 seklinde dagılmıstır.
2008 yılı ülkenin GSMH oranı 7.6milyar$ iken GSMH artıs oranı % 5.3’ tür. GSMH’nın sektörlere göre dagılımı su sekildedir;
% 11.4 Tarım,
% 27.2 Endüstri,
%61.4 Hizmet ‘tir(2008).
A.MAKEDONYA İLE GENEL DIŞ TİCARETİ
1. İHRACAT
BM verilerine göre; Makedonya’nın ihracatı 2009 yılında % 19,81 gerileyerek 2,7 milyar $ gerçekleşmiştir. Makedonya’nın genel ihracatında ilk üç ülke sırasıyla Sırbıstan(650 milyon $), Almanya (450 milyon $) ve Yunanistan’dır (290 milyar $). 2009 yılında genel olarak ihracatınında düşüş kaydedilen Makedonya’nın Sırbistan (%2) ve Arnavutluk (%15)’a olan ihracatında artış kaydedilmiştir. Türkiye ise 2009 yılında 40 milyon $ ihracat ile 11. sırada yer almaktadır.
Makedonya’nın Ülkeler Bazında İhracatı ($)
|
|
ÜLKELER |
2005 |
2006 |
2007 |
2009 |
Değşim |
|
1 |
Sırbistan |
0 |
557.851.000 |
639.415.000 |
652.133.000 |
1,99 |
|
2 |
Almanya |
364.015.000 |
375.475.000 |
484.024.000 |
450.384.000 |
-6,95 |
|
3 |
Yunanistan |
312.931.000 |
361.163.000 |
420.409.000 |
290.012.000 |
-31,02 |
|
4 |
İtalya |
169.606.000 |
236.847.000 |
346.769.000 |
217.973.000 |
-37,14 |
|
5 |
Bulgaristan |
76.097.000 |
130.144.000 |
242.463.000 |
216.953.000 |
-10,52 |
|
6 |
Hırvatistan |
81.054.000 |
124.229.000 |
163.869.000 |
152.720.000 |
-6,80 |
|
7 |
Bosna Hersek |
50.456.000 |
64.698.000 |
88.021.000 |
86.644.000 |
-1,56 |
|
8 |
Arnavutluk |
27.522.000 |
40.558.000 |
72.694.000 |
83.949.000 |
15,48 |
|
9 |
Hollanda |
44.579.000 |
55.393.000 |
71.758.000 |
61.532.000 |
-14,25 |
|
10 |
İngiltere |
42.929.000 |
36.460.000 |
75.097.000 |
42.895.000 |
-42,88 |
|
11 |
Türkiye |
46.308.000 |
55.176.000 |
53.249.000 |
40.764.000 |
-23,45 |
|
|
Diğer |
825.768.000 |
362.721.000 |
698.480.000 |
395.569.000 |
-43,37 |
|
|
TOPLAM |
2.041.265.000 |
2.400.715.000 |
3.356.248.000 |
2.691.528.000 |
-19,81 |
Kaynak: www.trademap.org (BM İstatistik Bölümü)
2009 yılında Makedonya’nın önemli ihraç ürünleri incelendiğinde ilk sırayı “Demir ve Çelik” sektörü almaktadır. Makine ve Aksamları ise Makedonya’nın ihracatında 40 milyon $ ile en önemli 15. ihraç kalemidir. Makine ve Aksamları Makedonya’nın genel ihracatından % 1,5 pay almaktadır.
Makedonya’nın Fasıllar Bazında İhracatı ($)
|
|
GTIP |
GTIP TANIMI |
2005 |
2006 |
2007 |
2009 |
Değişim |
|
1 |
72 |
DEMİR VE ÇELİK |
474.492.000 |
604.818.000 |
1.178.172.000 |
491.668.000 |
-58,27 |
|
2 |
62 |
ÖRÜLMEMİŞ GİYİM EŞYASI VE AKSESUARLARI |
411.578.000 |
431.360.000 |
545.287.000 |
487.339.000 |
-10,63 |
|
3 |
27 |
MİNERAL YAKITLAR,MİNERAL YAĞLAR VE MÜSTAHSALLARI,MUMLAR |
163.617.000 |
225.107.000 |
165.151.000 |
202.935.000 |
22,88 |
|
4 |
73 |
DEMİR VEYA ÇELİKTEN EŞYA |
92.870.000 |
122.121.000 |
171.835.000 |
123.471.000 |
-28,15 |
|
5 |
24 |
TÜTÜN VE TÜTÜN YERİNE GEÇEN İŞLENMİŞ MADDELER |
101.887.000 |
111.696.000 |
106.140.000 |
110.982.000 |
4,56 |
|
6 |
26 |
METAL CEVHERLERİ,CÜRUF VE KÜL |
12.582.000 |
30.122.000 |
70.616.000 |
104.850.000 |
48,48 |
|
7 |
61 |
ÖRME GİYİM EŞYASI VE AKSESUARLARI |
77.054.000 |
67.445.000 |
83.049.000 |
90.933.000 |
9,49 |
|
8 |
22 |
MEŞRUBAT,ALKOLLÜ İÇKİLER VE SİRKE |
61.872.000 |
81.638.000 |
103.291.000 |
86.798.000 |
-15,97 |
|
9 |
64 |
AYAKKABILAR,GETRLER,TOZLUKLAR VB EŞYA VE AKSAMI |
58.427.000 |
56.719.000 |
83.287.000 |
79.148.000 |
-4,97 |
|
10 |
85 |
ELEKTRİKLİ MAKİNA VE CİHAZLAR,AKSAM VE PARÇALARI |
54.432.000 |
61.574.000 |
73.180.000 |
75.131.000 |
2,67 |
|
|
DİĞER |
532.454.000 |
608.115.000 |
776.240.000 |
838.273.000 |
7,99 |
|
|
|
TOTAL |
All products |
2.041.265.000 |
2.400.715.000 |
3.356.248.000 |
2.691.528.000 |
-19,81 |
Kaynak: www.trademap.org (BM İstatistik Bölümü)
2. İTHALAT
Makedonya’nın ithalatı, 2009 yılında bir 2007 yılına göre % 3,5 azalmış ve 5 milyar $ kaydedilmiştir. Makedonya’nın genel ithalatında en çok payı alan ilk üç ülke sırasıyla Almanya (517 milyon $), Rusya (495 milyon $) ve Yunanistan’dir (296 milyon $). Türkiye ise 250 milyon $ ile 7. Sırada 7 yer almaktadır. Makedonya’nın ithalat gerçekleştirdiği ilk 10 ülke arasında genelde artış kaydedilse de Almanya (%1,5), Rusya(%23) ve Bulgaristan(%9) azalış kaydedilmiştir.
Makedonya’nın Ülkeler Bazında İthalatı ($)
|
|
ÜLKE |
2005 |
2006 |
2007 |
2009 |
Değişim |
|
1 |
Almanya |
334.884.000 |
369.270.000 |
525.315.000 |
517.495.000 |
-1,49 |
|
2 |
Rusya |
424.494.000 |
569.577.000 |
643.279.000 |
495.018.000 |
-23,05 |
|
3 |
Yunanistan |
296.830.000 |
319.876.000 |
413.348.000 |
439.168.000 |
6,25 |
|
4 |
Sırbistan |
0 |
282.850.000 |
448.404.000 |
406.713.000 |
-9,30 |
|
5 |
İtalya |
193.669.000 |
226.920.000 |
303.535.000 |
361.723.000 |
19,17 |
|
6 |
Çin |
115.027.000 |
139.389.000 |
242.721.000 |
289.409.000 |
19,24 |
|
7 |
Türkiye |
113.615.000 |
123.919.000 |
194.766.000 |
250.746.000 |
28,74 |
|
8 |
Bulgaristan |
234.331.000 |
250.172.000 |
267.103.000 |
242.635.000 |
-9,16 |
|
9 |
Slovenya |
127.986.000 |
129.412.000 |
154.547.000 |
190.879.000 |
23,51 |
|
10 |
İsviçre |
64.273.000 |
59.301.000 |
114.599.000 |
123.237.000 |
7,54 |
|
|
DİĞER |
1.322.889.000 |
1.292.029.000 |
1.919.959.000 |
1.726.092.000 |
-10,10 |
|
|
TOPLAM |
3.227.998.000 |
3.762.715.000 |
5.227.576.000 |
5.043.115.000 |
-3,53 |
Kaynak: www.trademap.org (BM İstatistik Bölümü)
“MİNERAL YAKITLAR,MİNERAL YAĞLAR VE MÜSTAHSALLARI,MUMLAR”, Makedonya’nın en önemli ithal kalemidir. Makine ve aksamları ithalatı (435 Milyon $) ise Makedonya’nın genel ithalatında 2. sırada yer almakta olup, Makedonya’nın genel ithalatından % 8,6 pay almaktadır. Makedonya’nın ithal ettiği başlıca diğer ürünler “Elektrikli Makina Ve Cihazlar,Aksam Ve Parçaları” ve “Demir ve Çelik”tir.
Makedonya’nın Başlıca Fasıllar Bazında İthalatı ($)
|
|
GTIP |
GTIP TANIMI |
2005 |
2006 |
2007 |
2009 |
Değişim |
|
1 |
27 |
MİNERAL YAKITLAR,MİNERAL YAĞLAR VE MÜSTAHSALLARI,MUMLAR |
618.431.000 |
760.129.000 |
979.550.000 |
809.747.000 |
-17,33 |
|
2 |
84 |
NÜKLEER REAKTÖRLER,KAZAN;MAKİNA VE CİHAZLAR,ALETLER,PARÇALARI |
227.085.000 |
277.139.000 |
397.131.000 |
435.561.000 |
9,68 |
|
3 |
85 |
ELEKTRİKLİ MAKİNA VE CİHAZLAR,AKSAM VE PARÇALARI |
163.745.000 |
176.739.000 |
308.774.000 |
404.191.000 |
30,90 |
|
4 |
72 |
DEMİR VE ÇELİK |
307.087.000 |
387.248.000 |
585.335.000 |
335.889.000 |
-42,62 |
|
5 |
87 |
MOTORLU KARA TAŞITLARI,TRAKTÖR,BİSİKLET,MOTOSİKLET VE DİĞER |
162.827.000 |
207.972.000 |
327.239.000 |
305.272.000 |
-6,71 |
|
6 |
39 |
PLASTİK VE PLASTİKTEN MAMUL EŞYA |
124.642.000 |
141.685.000 |
186.313.000 |
194.712.000 |
4,51 |
|
7 |
30 |
ECZACILIK ÜRÜNLERİ |
72.281.000 |
75.858.000 |
97.868.000 |
142.112.000 |
45,21 |
|
8 |
52 |
PAMUK |
127.654.000 |
134.352.000 |
172.038.000 |
136.773.000 |
-20,50 |
|
9 |
2 |
ET VE ET ÜRÜNLERİ |
69.487.000 |
73.988.000 |
97.571.000 |
117.993.000 |
20,93 |
|
10 |
48 |
KAĞIT VE KARTON;KAĞIT HAMURUNDAN KAĞIT VE KARTONDAN EŞYA |
79.163.000 |
86.854.000 |
108.691.000 |
117.929.000 |
8,50 |
|
|
|
DİĞER |
1.275.596.000 |
1.440.751.000 |
1.967.066.000 |
2.042.936.000 |
3,86 |
|
|
TOPLAM |
3.227.998.000 |
3.762.715.000 |
5.227.576.000 |
5.043.115.000 |
-3,53 |
Kaynak: www.trademap.org (BM İstatistik Bölümü)
B. TÜRKİYE-MAKEDONYA DIŞ TİCARETİ
İkili Ticaret Verileri ($)
|
2006 |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
||
|
İhracatımız |
Değer |
172.756.309 |
271.744.491 |
296.171.898 |
283.482.140 |
262.727.511 |
|
Değişim % |
|
57,30 |
8,99 |
-4,28 |
-7,32 |
|
|
İthalatımız |
Değer |
55.944.859 |
55.818.482 |
29.712.781 |
39.879.037 |
52.399.170 |
|
Değişim % |
|
-0,23 |
-46,77 |
34,22 |
31,40 |
|
|
Hacim |
Değer |
228.701.168 |
327.562.973 |
325.884.679 |
323.361.177 |
315.126.681 |
|
Değişim % |
|
43,23 |
-0,51 |
-0,77 |
-2,55 |
|
|
Denge |
Değer |
116.811.450 |
215.926.009 |
266.459.117 |
243.603.103 |
210.328.341 |
|
Değişim % |
|
84,85 |
23,40 |
-8,58 |
-13,66 |
|
Kaynak: TÜİK Verileri
Ülkemiz ile Makedonya arasındaki dış ticaret dengesi ülkemiz lehine fazla vermektedir. İki ülke arasındaki dış ticaret hacmi 2010 yılında 315 milyon $ kaydedilmiştir. 2009 yılında söz konusu ülkeden ithalatımız % 34 , 2010 yılında ise ithalatımız % 31 artmıştır. Makedonya’dan ihracatımızda ise 2009 yılında %4,3, 2010 yılında bir önceki seneye göre %7,3 azalma kaydedilmiştir.
Makedonya’ya İhracatımızda Başlıca Maddeler ($)
|
|
GTIP |
GTIP TANIMI |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
Değişim |
|
1 |
84 |
NÜKLEER REAKTÖRLER,KAZAN;MAKİNA VE CİHAZLAR,ALETLER,PARÇALARI |
20.989.304 |
33.545.456 |
28.154.956 |
24.382.559 |
-13,40 |
|
2 |
39 |
PLASTİK VE PLASTİKTEN MAMUL EŞYA |
12.871.724 |
16.321.216 |
16.221.142 |
20.037.218 |
23,53 |
|
3 |
87 |
MOTORLU KARA TAŞITLARI,TRAKTÖR,BİSİKLET,MOTOSİKLET VE DİĞER |
16.183.010 |
22.797.762 |
27.130.116 |
19.381.855 |
-28,56 |
|
4 |
52 |
PAMUK |
18.973.731 |
19.525.180 |
14.446.697 |
15.979.211 |
10,61 |
|
5 |
85 |
ELEKTRİKLİ MAKİNA VE CİHAZLAR,AKSAM VE PARÇALARI |
10.893.175 |
15.092.861 |
16.651.470 |
12.203.884 |
-26,71 |
|
6 |
94 |
MOBİLYALAR,AYDINLATMA,REKLAM LAMBALARI,PREFABRİK YAPILAR |
9.629.710 |
12.514.271 |
11.318.836 |
10.627.532 |
-6,11 |
|
7 |
76 |
ALUMİNYUM VE ALUMİNYUM EŞYA |
8.372.247 |
7.953.964 |
7.453.264 |
10.072.605 |
35,14 |
|
8 |
73 |
DEMİR VEYA ÇELİKTEN EŞYA |
8.914.901 |
11.658.218 |
13.762.225 |
9.966.371 |
-27,58 |
|
9 |
48 |
KAĞIT VE KARTON;KAĞIT HAMURUNDAN KAĞIT VE KARTONDAN EŞYA |
5.963.432 |
9.184.053 |
9.124.627 |
9.711.820 |
6,44 |
|
10 |
08 |
YENİLEN MEYVALAR,KABUKLU YEMİŞLER,TURUNÇGİL VE KAVUN KABUĞU |
7.483.977 |
7.935.304 |
9.326.910 |
9.319.897 |
-0,08 |
|
|
|
DİĞER |
151.469.280 |
139.643.613 |
129.891.897 |
121.044.559 |
-6,81 |
|
|
|
TOPLAM |
271.744.491 |
296.171.898 |
283.482.140 |
262.727.511 |
-7,32 |
Kaynak:TUIK Verileri
Makedonya’ya yönelik ihracatımız 2010 yılında % 7,3 azalarak 262 milyon $ gerçekleşmiştir. Söz konusu ülkeye gerçekleştirdiğimiz ihracatta ilk sırayı ” NÜKLEER REAKTÖRLER,KAZAN;MAKİNA VE CİHAZLAR,ALETLER,PARÇALARI” (24 milyon $) almaktadır. Söz konu ürün ihracatı toplam ihracatın % 9,1’ini oluşturmaktadır. Makedonya’ya gerçekleşen ilk 10 ihraç kalemi arasında en fazla “Plastik ve Plastikten Eşya” ile “Pamuk” sektörlerindeki artış yaşanmıştır.
Makedonya’dan İthalatımızda Başlıca Maddeler ($)
|
|
GTIP |
GTIP TANIMI |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
Değişim |
|
1 |
72 |
DEMİR VE ÇELİK |
29.532.500 |
6.794.431 |
20.997.827 |
25.765.503 |
22,71 |
|
2 |
52 |
PAMUK |
1.876.258 |
2.510.822 |
2.673.165 |
4.912.577 |
83,77 |
|
3 |
69 |
SERAMİK MAMULLERİ |
4.748.149 |
5.140.224 |
4.092.374 |
3.556.343 |
-13,10 |
|
4 |
41 |
HAM POSTLAR,DERİLER (KÜRKLER HARİÇ) VE KÖSELELER |
4.612.927 |
3.717.637 |
1.736.929 |
3.170.767 |
82,55 |
|
5 |
56 |
VATKA,KEÇE,DOKUNMAMIŞ MENSUCAT,ÖZEL İPLİK,SİCİM VE MAMULLERİ |
51.425 |
452.938 |
378.016 |
1.611.137 |
326,21 |
|
6 |
26 |
METAL CEVHERLERİ,CÜRUF VE KÜL |
3.420.496 |
1.273.246 |
1.150.265 |
1.415.635 |
23,07 |
|
7 |
55 |
SENTETİK VE SUNİ DEVAMSIZ LİFLER |
11.534 |
0 |
574.935 |
1.302.033 |
126,47 |
|
8 |
62 |
ÖRÜLMEMİŞ GİYİM EŞYASI VE AKSESUARLARI |
725.742 |
808.721 |
1.037.338 |
1.269.958 |
22,42 |
|
9 |
25 |
TUZ,KÜKÜRT,TOPRAK VE TAŞLAR,ALÇILAR VE ÇİMENTO |
230.502 |
277.913 |
1.191.935 |
1.210.161 |
1,53 |
|
10 |
76 |
ALUMİNYUM VE ALUMİNYUM EŞYA |
136.096 |
24.005 |
1.051.437 |
1.101.499 |
4,76 |
|
|
|
DİĞER |
10.472.853 |
8.712.844 |
4.994.816 |
7.083.557 |
41,82 |
|
|
|
TOPLAM |
55.818.482 |
29.712.781 |
39.879.037 |
52.399.170 |
31,40 |
Kaynak: TUİK Verileri
Makedonya’dan ithalatımız 2010 yılında % 31,4 artarak 52,4 milyon $ seviyesinde gerçekleşmiştir. Makedonya’dan ithal ettiğimiz ürünler arasında en büyük payı “Demr ve Çelik” (25milyon $) almaktadır ve 2010 yılında bir önceki seneye göre % 22,7 ithalat artışı yaşanmıştır. “Makine ve aksamları” ithalatı 295 bin $ ile Makedonya’dan gerçekleştirdiğimiz ithalat kalemleri arasında 20. sırada yer almaktadır.
C. MAKEDONYA’NIN MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ
1. İHRACAT
Makedonya’nın 2009 yılında makine ihracatı 2007 yılına göre %26,50 artarak 40,6 milyon $ seviyesinde gerçekleşmiştir. 2009 yılında Makedonya’nın makine ihracatında ilk sırada yer alan ülkeler Sırbistan, Almanya, Yunanistan ve Arnavutluk olmuştur. Makedonya’nın 2009 yılında makine ihracatı gerçekleştirdiği ilk 10 ülke arasında en fazla ihracat artışı Almanya’da(%287) yaşanmıştır. 2009 verilerine göre, Türkiye Makedonya’nın makine ihracatında 34. sırada yer almaktadır.
Makedonya’nın Ülkelere Göre Makine ve Aksamları İhracatı ($) - 84. Fasıl
|
|
ÜLKE |
2005 |
2006 |
2007 |
2009 |
Değişim |
|
1 |
Serbia |
0 |
5.024.000 |
9.391.000 |
10.053.000 |
7,05 |
|
2 |
Germany |
536.000 |
898.000 |
1.773.000 |
6.877.000 |
287,87 |
|
3 |
Greece |
3.534.000 |
4.519.000 |
6.088.000 |
5.963.000 |
-2,05 |
|
4 |
Albania |
408.000 |
1.082.000 |
1.430.000 |
2.978.000 |
108,25 |
|
5 |
Russian Federation |
0 |
10.000 |
644.000 |
1.542.000 |
139,44 |
|
6 |
Netherlands |
476.000 |
885.000 |
1.606.000 |
1.413.000 |
-12,02 |
|
7 |
Bulgaria |
1.025.000 |
1.038.000 |
583.000 |
1.271.000 |
118,01 |
|
8 |
Slovenia |
632.000 |
458.000 |
937.000 |
1.068.000 |
13,98 |
|
9 |
Croatia |
498.000 |
350.000 |
516.000 |
1.005.000 |
94,77 |
|
10 |
Sweden |
452.000 |
602.000 |
1.260.000 |
950.000 |
-24,60 |
|
34 |
Turkey |
190.000 |
7.000 |
233.000 |
48.000 |
-79,40 |
|
|
Diğer |
8.848.000 |
5.748.000 |
7.656.000 |
7.461.000 |
-2,55 |
|
|
TOPLAM |
16.599.000 |
20.621.000 |
32.117.000 |
40.629.000 |
26,50 |
Kaynak: www.trademap.org (BM istatistik bölümü verileri)
2009 yılında Makedonya’nın makine ve aksamları ihracatında ilk sırayı 4,5 milyon $ ile “Endüstriyel Yıkama Makineleri” almaktadır.
Makedonya’nın Makine ve Aksamları İhracatındaki Başlıca Kalemler ($)
|
|
GTIP |
GTIP TANIMI |
2005 |
2006 |
2007 |
2009 |
Değişim 07/09 % |
|
1 |
8422 |
YIKAMA, TEMİZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. İŞLER İÇİN MAKİNE, CİHAZ |
1.430.000 |
1.822.000 |
3.077.000 |
4.455.000 |
44,78 |
|
2 |
8419 |
ISI DEĞİŞİKLİĞİ YÖNTEMİ İLE MADDELERİ İŞLEMEK İÇİN CİHAZLAR |
218.000 |
1.101.000 |
1.524.000 |
3.085.000 |
102,43 |
|
3 |
8471 |
OTOMATİK BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ, ÜNİTELERİ |
1.392.000 |
1.690.000 |
2.216.000 |
2.981.000 |
34,52 |
|
4 |
8474 |
TOPRAK, TAŞ, METAL CEVHERİ VB. AYIKLAMA, ELEME VB. İÇİN MAKİNELER |
1.028.000 |
1.343.000 |
3.195.000 |
2.547.000 |
-20,28 |
|
5 |
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOĞUTUCULAR, ISI POMPALARI |
2.743.000 |
3.391.000 |
2.473.000 |
2.406.000 |
-2,71 |
|
6 |
8479 |
KENDİNE ÖZGÜ FONKSİYONLU MAKİNE VE CİHAZLAR |
919.000 |
743.000 |
1.705.000 |
2.292.000 |
34,43 |
|
7 |
8414 |
HAVA-VAKUM POMPASI, HAVA/GAZ KOMPRESÖRÜ, VANTİLATÖR, ASPİRATÖR |
1.294.000 |
1.997.000 |
3.372.000 |
2.239.000 |
-33,60 |
|
8 |
8431 |
AĞIR İŞ MAKİNE VE CİHAZLARININ AKSAMI, PARÇALARI |
193.000 |
452.000 |
701.000 |
2.089.000 |
198,00 |
|
9 |
8483 |
TRANSMİSYON MİLLERİ, KRANKLAR, YATAK KOVANLARI, DİŞLİLER, ÇARKLAR |
114.000 |
110.000 |
207.000 |
1.986.000 |
859,42 |
|
10 |
8429 |
DOZERLER, GREYDER, SKREYPER, EKSKAVATÖR, KÜREYİCİ, YÜKLEYİCİ VB. |
146.000 |
112.000 |
391.000 |
1.631.000 |
317,14 |
|
|
DİĞER |
7.120.000 |
7.857.000 |
13.251.000 |
14.914.000 |
12,55 |
|
|
|
TOPLAM |
16.597.000 |
20.618.000 |
32.112.000 |
40.625.000 |
26,51 |
|
Kaynak: www.trademap.org (BM istatistik bölümü verileri)
2. İTHALAT
Makine ve aksamları ithalatı 2009 yılında Makedonya’nın genel ithalatından % 16 pay almaktadır. Makedonya’nın 84. fasıl bazında makine ithalatı 2009 yılında % 9,7 artarak 435 milyon $ seviyesinde kaydedilmiştir. Çin, İtalya, Almanya ve Türkiye makine ithal ettiği başlıca ülkelerdir. Türkiye, Makedonya’nın makine ithal ettiği ülkeler arasında 23 milyon $ ile 4. sırada yer almaktadır.
Makedonya’nın Makine ve Aksamları İthalatı ($) - 84. Fasıl
|
|
ÜLKELER |
2005 |
2006 |
2007 |
2009 |
Değişim |
|
1 |
Çin |
24.270.000 |
31.070.000 |
53.282.000 |
75.339.000 |
41,40 |
|
2 |
İtalya |
39.483.000 |
37.264.000 |
50.065.000 |
65.459.000 |
30,75 |
|
3 |
Almanya |
31.724.000 |
38.883.000 |
51.034.000 |
58.286.000 |
14,21 |
|
4 |
Türkiye |
6.206.000 |
9.021.000 |
19.668.000 |
23.497.000 |
19,47 |
|
5 |
ABD |
7.652.000 |
9.616.000 |
14.471.000 |
21.146.000 |
46,13 |
|
6 |
Sırbistan |
0 |
11.259.000 |
15.356.000 |
20.782.000 |
35,33 |
|
7 |
Slovenya |
15.803.000 |
16.703.000 |
19.017.000 |
19.540.000 |
2,75 |
|
8 |
Japonya |
4.726.000 |
6.437.000 |
8.825.000 |
18.757.000 |
112,54 |
|
9 |
Yunanistan |
14.041.000 |
18.666.000 |
19.588.000 |
16.690.000 |
-14,79 |
|
10 |
Fransa |
4.160.000 |
4.744.000 |
11.130.000 |
9.679.000 |
-13,04 |
|
|
Diğer |
79.020.000 |
93.476.000 |
134.695.000 |
106.386.000 |
-21,02 |
|
|
TOPLAM |
227.085.000 |
277.139.000 |
397.131.000 |
435.561.000 |
9,68 |
Kaynak: www.trademap.org (BM istatistik bölümü verileri)
Makedonya’nın 2009 yılında makine ithalatı arasında başlıca kalemler “Yazı, hesap, muhasebe, bilgi işlem, büro için diğer makine ve cihazların aksamı”, “İş makineleri” ile “Endüstriyel Yıkama Makineleri”dir. “Yazı, hesap, muhasebe, bilgi işlem, büro için diğer makine ve cihazların aksamı” mal grubu Makedonya’nın 2009 yılında gerçekleştirdiği toplam makine ithalatının % 16’sını oluşturmaktadır.
Makedonya’nın Makine ve Aksamları İthalatındaki Başlıca Kalemler ($)
|
|
GTIP |
GTIP TANIMI |
2005 |
2006 |
2007 |
2009 |
Değişim |
|
1 |
8471 |
OTOMATİK BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ, ÜNİTELERİ |
38.055.000 |
44.951.000 |
48.742.000 |
69.774.000 |
43,15 |
|
2 |
8429 |
DOZERLER, GREYDER, SKREYPER, EKSKAVATÖR, KÜREYİCİ, YÜKLEYİCİ VB. |
7.286.000 |
9.779.000 |
18.718.000 |
21.851.000 |
16,74 |
|
3 |
8422 |
YIKAMA, TEMİZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. İŞLER İÇİN MAKİNE, CİHAZ |
12.717.000 |
18.771.000 |
13.952.000 |
21.023.000 |
50,68 |
|
4 |
8479 |
KENDİNE ÖZGÜ FONKSİYONLU MAKİNE VE CİHAZLAR |
5.966.000 |
6.377.000 |
11.417.000 |
19.545.000 |
71,19 |
|
5 |
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOĞUTUCULAR, ISI POMPALARI |
11.858.000 |
14.825.000 |
18.211.000 |
19.218.000 |
5,53 |
|
6 |
8481 |
MUSLUKÇU, BORUCU EŞYASI-BASINÇ DÜŞÜRÜCÜ, TERMOSTATİK VALF DAHİL |
8.333.000 |
10.697.000 |
14.327.000 |
18.670.000 |
30,31 |
|
7 |
8443 |
MATBAACILIĞA MAHSUS BASKI MAKİNELERİ, YARDIMCI MAKİNELER |
2.257.000 |
5.983.000 |
16.459.000 |
17.849.000 |
8,45 |
|
8 |
8421 |
SANTRİFÜJLE ÇALIŞAN KURUTMA, FİLTRE, ARITMA CİHAZLARI |
6.177.000 |
7.965.000 |
10.037.000 |
16.766.000 |
67,04 |
|
9 |
8419 |
ISI DEĞİŞİKLİĞİ YÖNTEMİ İLE MADDELERİ İŞLEMEK İÇİN CİHAZLAR |
12.301.000 |
7.518.000 |
7.904.000 |
15.730.000 |
99,01 |
|
10 |
8428 |
KALDIRMA, İSTİFLEME, YÜKLEME, BOŞALTMA MAKİNE VE CİHAZLARI |
3.845.000 |
3.077.000 |
15.096.000 |
15.596.000 |
3,31 |
|
|
DİĞER |
118.288.000 |
147.198.000 |
222.267.000 |
199.544.000 |
-10,22 |
|
|
|
TOPLAM |
227.083.000 |
277.141.000 |
397.130.000 |
435.566.000 |
9,68 |
|
Kaynak: www.trademap.org (BM istatistik bölümü verileri)
D. TÜRKİYE – MAKEDONYA MAKİNE VE AKSAMLARI SEKTÖRÜ DIŞ TİCARETİ
2009 yılında Makedonya’ya makine ve aksamları ihracatımız % 16, 2010 yılında % 13 azalmıştır. Makedonya’dan makine ithalatımız da 2010 yılında % 85 azalarak 295 bin $ seviyesine gerilemiştir.
Türkiye – Makedonya Makine ve Aksamları Dış Ticareti ($ - 84. Fasıl)
|
|
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
|
|
İhracat |
Değer |
20.989.304 |
33.545.456 |
28.154.956 |
24.382.559 |
|
Değişim % |
|
59,82 |
-16,07 |
-13,40 |
|
|
İthalat |
Değer |
261.779 |
451.496 |
2.005.706 |
295.033 |
|
Değişim % |
|
72,47 |
344,24 |
-85,29 |
|
|
Hacim |
Değer |
21.251.083 |
33.996.952 |
30.160.662 |
24.677.592 |
|
Değişim % |
|
59,98 |
-11,28 |
-18,18 |
|
|
Denge |
Değer |
20.727.525 |
33.093.960 |
26.149.250 |
24.087.526 |
|
Değişim % |
|
59,66 |
-20,98 |
-7,88 |
|
Kaynak: TUİK Verileri
- İHRACAT
Makedonya’ya 84. fasıl itibariyle gerçekleştirilen makine ihracatımız incelendiğinde 2010 yılında en fazla sırasıyla “Buzdolapları, Dondurucular, Soğutucular, Isı Pompaları, “Çamaşır Yıkama Makineleri” ve “Yıkama, Temizleme, Kurutma, Doldurma Vb. İşler İçin Makine, Cihaz” ihracatı gerçekleşmiştir.
Makedonya’ya Makine ve Aksamları İhracatımızda Başlıca Kalemler (84.Fasıl-$)
|
|
DÖRTLÜ |
DÖRTLÜ ADI |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
Değişim |
|
1 |
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOĞUTUCULAR, ISI POMPALARI |
4.167.349 |
5.947.426 |
5.635.209 |
5.953.504 |
5,65 |
|
2 |
8450 |
ÇAMAŞIR YIKAMA MAKİNELERİ |
2.419.224 |
2.921.794 |
2.681.389 |
2.763.490 |
3,06 |
|
3 |
8422 |
YIKAMA, TEMİZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. İŞLER İÇİN MAKİNE, CİHAZ |
1.300.162 |
2.443.778 |
2.328.369 |
2.499.584 |
7,35 |
|
4 |
8480 |
METAL DÖKÜMÜ İÇİN KASALAR, PLAKALAR, KALIP MODELLERİ |
207.416 |
291.260 |
258.505 |
1.456.804 |
463,55 |
|
5 |
8415 |
KLİMA CİHAZLARI-VANTİLATÖRLÜ, ISI, NEM DEĞİŞTİRME TERTİBATLI |
2.663.232 |
3.358.564 |
1.550.105 |
1.114.227 |
-28,12 |
|
6 |
8481 |
MUSLUKÇU, BORUCU EŞYASI-BASINÇ DÜŞÜRÜCÜ, TERMOSTATİK VALF DAHİL |
434.633 |
552.989 |
1.590.123 |
1.092.015 |
-31,33 |
|
7 |
8474 |
TOPRAK, TAŞ, METAL CEVHERİ VB. AYIKLAMA, ELEME VB. İÇİN MAKİNELER |
264.721 |
668.993 |
1.508.275 |
1.032.623 |
-31,54 |
|
8 |
8414 |
HAVA-VAKUM POMPASI, HAVA/GAZ KOMPRESÖRÜ, VANTİLATÖR, ASPİRATÖR |
698.053 |
1.216.271 |
925.622 |
871.156 |
-5,88 |
|
9 |
8438 |
YİYECEK/İÇECEK SANAYİNDE KULLANILAN MAKİNE VE CİHAZLAR |
174.775 |
1.137.049 |
1.152.368 |
758.454 |
-34,18 |
|
10 |
8462 |
METALLERİ DÖVME, İŞLEME, KESME, ŞATAFLAMA PRESLERİ, MAKİNELERİ |
422.797 |
894.701 |
668.049 |
628.521 |
-5,92 |
|
|
|
DİĞER |
8.236.942 |
14.112.631 |
9.856.942 |
6.212.181 |
-36,98 |
|
|
|
TOPLAM |
20.989.304 |
33.545.456 |
28.154.956 |
24.382.559 |
-13,40 |
Kaynak:TUİK Verileri
2. İTHALAT
2010 yılında Türkiye’nin Makedonya’dan 84. fasıl itibariyle en fazla ithal ettiği ürün grupları sırasıyla, “Hava-Vakum Pompası, Hava/Gaz Kompresörü, Vantilatör, Aspiratör”, “Yıkama, Temizleme, Kurutma, Doldurma Vb. İşler İçin Makine, Cihaz” ve “Kendine Özgü Fonksiyonlu Makine Ve Cihazlar” olmuştur. Makedonya’dan 2010 yılında makine ithalatımız yaklaşık % 85 azalmıştır.
Makedonya’dan Makine ve Aksamları İthalatımızda Başlıca Kalemler (84.Fasıl-$)
|
|
DÖRTLÜ |
DÖRTLÜ ADI |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
Değişim |
|
1 |
8414 |
HAVA-VAKUM POMPASI, HAVA/GAZ KOMPRESÖRÜ, VANTİLATÖR, ASPİRATÖR |
27.397 |
70.443 |
30.561 |
89.803 |
193,85 |
|
2 |
8422 |
YIKAMA, TEMİZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. İŞLER İÇİN MAKİNE, CİHAZ |
230 |
0 |
0 |
65.973 |
- |
|
3 |
8479 |
KENDİNE ÖZGÜ FONKSİYONLU MAKİNE VE CİHAZLAR |
191.018 |
0 |
0 |
52.116 |
- |
|
4 |
8428 |
KALDIRMA, İSTİFLEME, YÜKLEME, BOŞALTMA MAKİNE VE CİHAZLARI |
0 |
0 |
0 |
36.942 |
- |
|
5 |
8413 |
SIVILAR İÇİN POMPALAR, SIVI ELEVATÖRLERİ |
376 |
2.154 |
667 |
13.242 |
1.885,31 |
|
6 |
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOĞUTUCULAR, ISI POMPALARI |
4.089 |
0 |
0 |
11.265 |
- |
|
7 |
8409 |
İÇTEN YANMALI, PİSTONLU MOTORLARIN AKSAM-PARÇALARI |
0 |
0 |
199 |
7.133 |
3.484,42 |
|
8 |
8415 |
KLİMA CİHAZLARI-VANTİLATÖRLÜ, ISI, NEM DEĞİŞTİRME TERTİBATLI |
0 |
0 |
0 |
7.094 |
- |
|
9 |
8438 |
YİYECEK/İÇECEK SANAYİNDE KULLANILAN MAKİNE VE CİHAZLAR |
0 |
0 |
0 |
4.380 |
- |
|
10 |
8484 |
METAL TABAKALI CONTALAR, CONTA TAKIM VE GRUPLARI |
0 |
0 |
0 |
3.993 |
- |
|
|
|
DİĞER |
38.669 |
378.899 |
1.974.279 |
3.092 |
-99,84 |
|
|
|
TOPLAM |
261.779 |
451.496 |
2.005.706 |
295.033 |
-85,29 |
Kaynak: TUİK Verileri
KAYNAKLAR
- BM İstatistik Bölümü Verileri ve TÜİK
- T.C. Manila Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği Raporları
- İGEME
