Savunma Sanayii İçin Silah ve Mühimmat Sektör Notu
1. SEKTÖRÜN DÜNYADAKİ DURUMU
1.1. DÜNYA SAVUNMA SANAYİİ İÇİN SİLAH VE MÜHİMMAT İHRACATI
Birleşmiş Milletler (BM) İstatistik Bölümü verilerine göre 2007 yılında savunma sanayii için silah ve mühimmat ihracatı, bir önceki yıla göre yaklaşık %17 göstererek 9,7 milyar $ değerini aşmıştır.
Dünya Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat İhracatı (Bin $)
|
|
Ülke Adı |
2006 |
2007 |
% Değişim |
|
1 |
ABD |
3.790.973 |
4.240.217 |
11,85 |
|
2 |
Kanada |
547.106 |
708.535 |
29,51 |
|
3 |
İtalya |
506.804 |
612.854 |
20,93 |
|
4 |
Almanya |
378.266 |
457.777 |
21,02 |
|
5 |
Fransa |
396.455 |
441.317 |
11,32 |
|
6 |
Norveç |
285.105 |
370.070 |
29,80 |
|
7 |
Fildişi Sahilleri |
352.108 |
319.176 |
-9,35 |
|
8 |
İsviçre |
245.613 |
294.750 |
20,01 |
|
9 |
İspanya |
142.122 |
209.203 |
47,20 |
|
10 |
Brezilya |
132.545 |
199.688 |
50,66 |
|
|
Diğer Ülkeler |
1.525.959 |
1.849.348 |
21,19 |
|
|
TOPLAM |
8.303.056 |
9.702.935 |
16,86 |
Kaynak: BM İstatistik Bölümü
Not: “Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat” mal grubu sınıflandırması, Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği iştigal alanına göre yapılmıştır.
Dünya sektör ihracatında ilk sırada ABD yer almakta, bu ülkeyi Kanada ve İtalya takip etmektedir. Türkiye, 2007 yılında, silah ve mühimmat ihraç eden ülkeler arasında 15. sırada yer almıştır. Sektör ihracatı yapan ilk 10 ülke arasında en fazla ihracat artışı %50,6 ile Brezilya’da gözlenmiştir. Söz konusu ülkenin dünya sektör ihracatındaki içerisindeki payı %2,06’dir.
1.2 DÜNYA SAVUNMA SANAYİİ İÇİN SİLAH VE MÜHİMMAT İTHALATI
2007 yılında sektör ithalatı, bir önceki seneye kıyasla yaklaşık %6,7 oranında artarak 9,4 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
Dünya Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat İthalatı (Bin $)
|
|
Ülke Adı |
2006 |
2007 |
% Değişim |
|
1 |
ABD |
2.290.776 |
3.060.208 |
33,59 |
|
2 |
Kanada |
505.660 |
587.949 |
16,27 |
|
3 |
Suudi Arabistan |
329.615 |
487.069 |
47,77 |
|
4 |
Avustralya |
378.390 |
465.087 |
22,91 |
|
5 |
Mısır |
374.476 |
424.516 |
13,36 |
|
6 |
Güney Kore |
309.689 |
416.680 |
34,55 |
|
7 |
Fildişi Sahilleri |
293.038 |
259.477 |
-11,45 |
|
8 |
İngiltere |
164.001 |
258.641 |
57,71 |
|
9 |
Polonya |
147.378 |
218.465 |
48,23 |
|
10 |
İsviçre |
258.886 |
198.797 |
-23,21 |
|
|
Diğer Ülkeler |
3.704.556 |
2.971.776 |
-19,78 |
|
|
TOPLAM |
8.756.465 |
9.348.665 |
6,76 |
Kaynak: BM İstatistik Bölümü
Not: “Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat” mal grubu sınıflandırması, Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği iştigal alanına göre yapılmıştır.
3 milyar dolar ithalatı ile ABD, dünya genelinde silah ve mühimmat ithalatı yapan ülkeler arasında lider konumunda yer almıştır. ABD’yi Kanada, Suudi Arabistan, Avustralya ve Mısır takip etmiştir. Türkiye, 2007 yılında dünya sektör ithalatında 36. ülke konumunda yer almıştır.
2. SEKTÖRÜN TÜRKİYE’DEKİ DURUMU
2.1. TÜRKİYE’NİN SAVUNMA SANAYİİ İÇİN SİLAH VE MÜHİMMAT İHRACATI
Türkiye’nin 2008 yılı silah ve mühimmat ihracatı incelendiğinde, sektör ihracatının bir önceki yıla kıyasla %49,4 oranında artış göstererek 308,9 milyon $ seviyesinde gerçekleştiği görülmüştür. 2009 yılı Ocak-Mart döneminde Türkiye’nin sektör ihracatı, 91,1 milyon $’a ulaşmıştır.
2008 yılında Türkiye’nin sektör ihracatı ürün bazında ele alındığında, 66,3 milyon $ ile birinci sırada “tanklar ve diğer zırhlı savaş taşıtları”nın yer aldığı görülmektedir. Sektör ihracatındaki ikinci kalem ise 50,6 milyon $ ile “tanklar ve diğer zırhlı savaş taşıtlarının diğer aksam; parçaları” olmuştur. En fazla ihracat artışı, sırayla “tanklar ve diğer zırhlı savaş taşıtlarının diğer aksam; parçaları”nda ve “revolver ve tabancalara ait fişekler, aksam; parçalar”da kaydedilmiştir.
12’li GTİP Bazında Türkiye’nin Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat İhracatı ($)
|
GTİP-12 |
MADDE ADI |
2007 |
2008 |
2009 |
% DEĞİŞİM |
|
871000000011 |
TANKLAR VE DIGER ZIRHLI SAVAS TASITLARI |
37.267.959 |
66.324.564 |
49.784.659 |
77,97 |
|
871000000019 |
TANKLAR VE DIGER ZIRHLI SAVAS TASITLARININ DIGER AKSAM; PARÇALARI |
6.688.602 |
50.585.709 |
12.101.357 |
656,30 |
|
930120000000 |
ROKET FIRLATICI, ALEV-ALICI, EL BOMBASI ATICILARI; TORPIL TÜPLERI |
1.424.353 |
25.357.634 |
0 |
- |
|
930320100000 |
YIVSIZ, TEK NAMLULU AV, SPOR, ATIS TÜFEGI |
23.657.251 |
23.844.268 |
6.609.432 |
0,79 |
|
930529009000 |
DIGER MADDELERDEN AV TÜFEKLERINE AIT DIGER AKSAM VE PARÇALAR |
16.245.317 |
21.496.441 |
4.468.455 |
32,32 |
|
930320950000 |
YIVSIZ, ÇIFT NAMLULU SPOR, AV/HEDEF IÇIN AV TÜFEKLERI |
26.603.498 |
19.147.068 |
4.088.522 |
-28,03 |
|
930621000000 |
AV TÜFEGI IÇIN FISEKLER |
11.528.395 |
17.376.469 |
272.963 |
50,73 |
|
930629700000 |
AV TÜFEKLERI IÇIN HAVALI SILAH KURSUNLARI |
21.298.830 |
14.650.856 |
1.751.539 |
-31,21 |
|
930400000000 |
DIGER SILAHLAR (YAYLI, HAVALI/GAZLI TÜFEK VE TABANCALAR, COP VB.) |
11.129.744 |
11.959.248 |
1.536.499 |
7,45 |
|
930200000000 |
REVOLVERLER VE TABANCALAR ( 93.03 VEYA 93.04 POZISYONUNDAKILER HARIÇ) |
7.164.102 |
11.003.762 |
3.695.200 |
53,60 |
|
930630300000 |
HARP SILAHLARINA AIT OLAN DIGER MÜHIMMAT |
173.820 |
10.122.581 |
1.490.718 |
- |
|
930330000000 |
DIGER SPOR, AV/HEDEF TÜFEKLERI |
7.882.829 |
9.637.297 |
1.916.089 |
22,26 |
|
930690100000 |
HARP SILAHLARA AIT MERMILER VE MÜHIMMAT |
20.223.926 |
6.571.166 |
0 |
-67,51 |
|
930119000000 |
DIGER TOPÇU SILAHLARI |
0 |
4.762.360 |
17.999 |
- |
|
930591000000 |
HARP SILAHLARININ (93.01 POZISYONUNDAKI) AKSAM VE PARÇASI |
1.846.973 |
4.620.792 |
10.509 |
150,18 |
|
930390000000 |
DIGER ATESLI SILAHLAR |
1.334.094 |
3.823.650 |
1.095.107 |
186,61 |
|
930521000000 |
AV TÜFEGI NAMLULARI |
2.508.516 |
3.207.210 |
486.791 |
27,85 |
|
930190000000 |
DIGER HARP SILAHLARI |
2.202.854 |
915.110 |
55.094 |
-58,46 |
|
930599009011 |
DIGER TÜFEKLERE AIT DIPÇIK TASLAKLARI |
477.971 |
794.768 |
90.907 |
66,28 |
|
930690900000 |
DIGER SILAHLARA AIT MERMILER VE DIGER MÜHIMMAT |
3.229.138 |
648.491 |
1.342.006 |
-79,92 |
|
930599009019 |
ATESLI SILAHLARA AIT DIGER AKSAM; PARÇALAR |
300.773 |
586.937 |
162.963 |
95,14 |
|
930630970019 |
DIGER FISEKLERIN AKSAM, PARÇALARI |
511.675 |
538.034 |
89.230 |
5,15 |
|
871000000012 |
TANK/ZIRHLI SAVAS TASITLARININ YÜRÜYÜS TAKIM. VE YÜRÜYÜS TAKIMLARININ AKSAMI |
2.816.587 |
198.285 |
1.500 |
-92,96 |
|
930630970018 |
DIGER FISEKLER |
68.019 |
165.538 |
0 |
143,37 |
|
930529001000 |
SERTLESTIRILMEMIS VULKANIZE KAUÇUKTAN AV TÜFEKLERINE AIT AKSAM VE PARÇALAR |
100 |
153.122 |
15.840 |
- |
|
930700000000 |
KILIÇ, PALA, SÜNGÜ, MIZRAK VB. SILAHLAR VB. AKSAM, PARÇALARI |
26.115 |
135.151 |
3.618 |
417,52 |
|
930630109000 |
REVOLVER VE TABANCALARA AIT FISEKLER, AKSAM; PARÇA |
18.811 |
123.831 |
0 |
558,29 |
|
930510000000 |
REVOLVERLER VE TABANCALARIN AKSAM, PARÇALARI |
71.857 |
112.787 |
22.259 |
56,96 |
|
930630910000 |
MERKEZI ATESLEMELI SPOR, AV/HEDEF FISEKLERI |
49.900 |
73.149 |
0 |
46,59 |
|
930629400000 |
AV TÜFEGI IÇIN KOVANLAR |
22.831 |
23.451 |
806 |
2,72 |
|
930630930000 |
HOROZLU SILAHLARA AIT SPOR, AV/HEDEF FISEKLERI |
0 |
8.415 |
0 |
- |
|
930630970011 |
PERÇINLEME/BENZERI ALET VEYA SÜRGÜLÜ HAYVAN ÖLDÜRÜCÜLER IÇIN FISEKLER |
289 |
0 |
0 |
- |
|
|
TOPLAM |
206.775.129 |
308.968.144 |
91.110.062 |
49,42 |
Kaynak: TÜİK Verileri
Not: “Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat” mal grubu sınıflandırması, Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği iştigal alanına göre yapılmıştır.
2008 yılı Türkiye’nin ülkeler bazında sektör ihracatı incelendiğinde, 45 milyon $ ile Suudi Arabistan’ın ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Türkiye’nin sektör ihracatında diğer önemli pazarları ise sırasıyla Nijerya (40,5 milyon $), ABD ( 28,1 milyon $), Hollanda (26,5 milyon $) ve Gürcistan (24,7 milyon $) olmuştur. Diğer taraftan, Türkiye’nin sektör ihracatındaki ilk 10 ülke arasında en fazla ihracat artışı gerçekleşen ülke Suudi Arabistan olurken, onu Nijerya takip etmiştir. İhracatında düşüş yaşanan ülkeler sırasıyla ise Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD olmuştur. Dünya sektör ithalatında ilk sırada yer alan ABD, Türkiye’nin sektör ihracatında ilk 3 ülke arasında yer almıştır.
Türkiye’nin Ülkelere Göre Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat İhracatı ($)
|
|
ÜLKE ADI |
2007 |
2008 |
2009 |
% DEĞİŞİM |
|
1 |
SUUDİ ARABİSTAN |
8.006.879 |
45.044.148 |
8.282.648 |
462,57 |
|
2 |
NİJERYA |
14.330.000 |
40.469.398 |
9.724 |
182,41 |
|
3 |
ABD |
47.930.802 |
28.156.108 |
7.610.370 |
-41,26 |
|
4 |
HOLLANDA |
1.535.428 |
26.477.837 |
19.643 |
- |
|
5 |
GÜRCİSTAN |
14.484.546 |
24.741.859 |
49.819.610 |
70,82 |
|
6 |
KOLOMBİA |
786.452 |
16.049.877 |
1.144.864 |
- |
|
7 |
İTALYA |
14.295.409 |
16.020.506 |
3.012.676 |
12,07 |
|
8 |
BİRLEŞİK ARAP EMİR. |
22.820.120 |
11.100.521 |
400.000 |
-51,36 |
|
9 |
ALMANYA |
7.263.388 |
8.396.692 |
3.638.973 |
15,60 |
|
10 |
SLOVENYA |
27.060 |
6.677.382 |
0 |
- |
|
|
DİĞER ÜLKELER |
75.295.045 |
85.833.816 |
17.171.554 |
14,00 |
|
|
TOPLAM |
206.775.129 |
308.968.144 |
91.110.062 |
49,42 |
Kaynak: TÜİK Verileri
Not: “Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat” mal grubu sınıflandırması, Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği iştigal alanına göre yapılmıştır.
2.2. TÜRKİYE’NİN SAVUNMA SANAYİİ İÇİN SİLAH VE MÜHİMMAT İTHALATI
Türkiye’nin 2007 yılında 251,1 milyon $ olarak gerçekleşen silah ve mühimmat ithalatı, 2008 yılında %20,5 artarak 302,6 milyon $ olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılı Ocak-Mart döneminde ise Türkiye’nin sektör ithalatı, 81,6 milyon $’a ulaşmıştır.
Türkiye’nin sektör ihracatındaki ikinci önemli kalem olan “tanklar ve diğer zırhlı savaş taşıtlarının diğer aksam; parçaları”, sektör ithalatında 239,5 milyon $ ile ilk sırada yer almakta ve ülkenin toplam sektör ithalatının %79,2’sini teşkil etmiştir. “Av tüfeği için fişekler”, sektör ithalatında 12,6 milyon $’lık ithalat değeri ile en önemli ikinci ithalat kalemi olmuştur. Diğer taraftan, “diğer fişeklerin aksam, parçaları”ithalatında en fazla düşüş görülen kalem olmuştur.
12’li GTİP Bazında Türkiye’nin Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat İthalatı ($)
|
GTİP-12 |
MADDE ADI |
2007 |
2008 |
2009 |
% DEĞİŞİM |
|
871000000019 |
TANKLAR VE DIGER ZIRHLI SAVAS TASITLARININ DIGER AKSAM; PARÇALARI |
189.552.804 |
239.662.995 |
59.892.077 |
26,44 |
|
930621000000 |
AV TÜFEGI IÇIN FISEKLER |
11.366.939 |
12.571.616 |
724.474 |
10,60 |
|
930690100000 |
HARP SILAHLARA AIT MERMILER VE MÜHIMMAT |
16.458.623 |
11.349.171 |
9.492.853 |
-31,04 |
|
930200000000 |
REVOLVERLER VE TABANCALAR ( 93.03 VEYA 93.04 POZISYONUNDAKILER HARIÇ) |
5.775.500 |
5.198.945 |
368.274 |
-9,98 |
|
930190000000 |
DIGER HARP SILAHLARI |
1.728.717 |
4.388.932 |
307.608 |
153,88 |
|
930629400000 |
AV TÜFEGI IÇIN KOVANLAR |
3.660.588 |
4.163.653 |
762.292 |
13,74 |
|
930591000000 |
HARP SILAHLARININ (93.01 POZISYONUNDAKI) AKSAM VE PARÇASI |
1.811.072 |
3.003.154 |
290.069 |
65,82 |
|
930120000000 |
ROKET FIRLATICI, ALEV-ALICI, EL BOMBASI ATICILARI; TORPIL TÜPLERI |
1.918.258 |
2.821.473 |
0 |
47,09 |
|
930400000000 |
DIGER SILAHLAR (YAYLI, HAVALI/GAZLI TÜFEK VE TABANCALAR, COP VB.) |
2.974.777 |
2.538.964 |
292.820 |
-14,65 |
|
930630300000 |
HARP SILAHLARINA AIT OLAN DIGER MÜHIMMAT |
1.683.356 |
2.504.781 |
38.850 |
48,80 |
|
930629700000 |
AV TÜFEKLERI IÇIN HAVALI SILAH KURSUNLARI |
405.189 |
1.849.858 |
165.445 |
356,54 |
|
930529009000 |
DIGER MADDELERDEN AV TÜFEKLERINE AIT DIGER AKSAM VE PARÇALAR |
1.859.677 |
1.777.020 |
521.852 |
-4,44 |
|
871000000011 |
TANKLAR VE DIGER ZIRHLI SAVAS TASITLARI |
51.510 |
1.391.211 |
7.104.895 |
- |
|
930320950000 |
YIVSIZ, ÇIFT NAMLULU SPOR, AV/HEDEF IÇIN AV TÜFEKLERI |
1.190.738 |
1.354.353 |
2.767 |
13,74 |
|
871000000012 |
TANK/ZIRHLI SAVAS TASITLARININ YÜRÜYÜS TAKIM. VE YÜRÜYÜS TAKIMLARININ AKSAMI |
1.713.783 |
1.336.755 |
744.617 |
-22,00 |
|
930690900000 |
DIGER SILAHLARA AIT MERMILER VE DIGER MÜHIMMAT |
2.265.432 |
1.268.621 |
14.618 |
-44,00 |
|
930510000000 |
REVOLVERLER VE TABANCALARIN AKSAM, PARÇALARI |
1.701.779 |
1.167.875 |
272.703 |
-31,37 |
|
930599009019 |
ATESLI SILAHLARA AIT DIGER AKSAM; PARÇALAR |
740.329 |
751.363 |
271.480 |
1,49 |
|
930320100000 |
YIVSIZ, TEK NAMLULU AV, SPOR, ATIS TÜFEGI |
1.260.475 |
726.228 |
16.138 |
-42,38 |
|
930119000000 |
DIGER TOPÇU SILAHLARI |
21.379 |
501.382 |
0 |
- |
|
930630970011 |
PERÇINLEME/BENZERI ALET VEYA SÜRGÜLÜ HAYVAN ÖLDÜRÜCÜLER IÇIN FISEKLER |
29.260 |
496.055 |
0 |
- |
|
930330000000 |
DIGER SPOR, AV/HEDEF TÜFEKLERI |
184.231 |
493.102 |
46.589 |
167,65 |
|
930630970018 |
DIGER FISEKLER |
1.127.698 |
397.439 |
42.562 |
-64,76 |
|
930599009011 |
DIGER TÜFEKLERE AIT DIPÇIK TASLAKLARI |
919 |
365.679 |
117.300 |
- |
|
930630109000 |
REVOLVER VE TABANCALARA AIT FISEKLER, AKSAM; PARÇA |
500.609 |
168.686 |
56.518 |
-66,30 |
|
930630910000 |
MERKEZI ATESLEMELI SPOR, AV/HEDEF FISEKLERI |
48.119 |
80.857 |
6.630 |
68,04 |
|
930630970019 |
DIGER FISEKLERIN AKSAM, PARÇALARI |
716.894 |
79.172 |
51.580 |
-88,96 |
|
930390000000 |
DIGER ATESLI SILAHLAR |
265.816 |
48.222 |
0 |
-81,86 |
|
930700000000 |
KILIÇ, PALA, SÜNGÜ, MIZRAK VB. SILAHLAR VB. AKSAM, PARÇALARI |
2.601 |
44.164 |
0 |
- |
|
930630101000 |
HARP SILAHLARININ (HAFIF MAKINELI TABANCALAR) AIT AKSAM, PARÇA |
20.230 |
27.672 |
0 |
36,79 |
|
930521000000 |
AV TÜFEGI NAMLULARI |
35.922 |
23.958 |
510 |
-33,31 |
|
930630930000 |
HOROZLU SILAHLARA AIT SPOR, AV/HEDEF FISEKLERI |
43.104 |
15.240 |
0 |
-64,64 |
|
930529001000 |
SERTLESTIRILMEMIS VULKANIZE KAUÇUKTAN AV TÜFEKLERINE AIT AKSAM VE PARÇALAR |
3.565 |
10.751 |
0 |
201,57 |
|
930599001000 |
SERTLESTIRILMEMIS VULKANIZE KAUÇUKTAN DIGER TÜFEKLERE AIT DIG. ASERTLESTIRILMEMIS |
5.491 |
6.332 |
0 |
15,32 |
|
|
TOPLAM |
251.125.384 |
302.585.679 |
81.605.521 |
20,49 |
Kaynak: TÜİK Verileri
Not: “Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat” mal grubu sınıflandırması, Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği iştigal alanına göre yapılmıştır.
2008 yılında silah ve mühimmat sektöründe, Türkiye’nin başlıca tedarikçisi, bir önceki senede olduğu gibi İsrail olmuştur. 2007 yılında yaklaşık 142,7 milyon $ değerinde silah ve mühimmat ithal edilen İsrail’den, 2008 yılında yaklaşık 150,6 milyon dolar değerinde sektör ithalatı gerçekleşmiştir. 2008 yılında sektör ithalatımızda ilk sırada yer alan İsrail’i, 88,9 milyon $ ile Almanya, 18,2 milyon $ ile İtalya takip etmiştir. Türkiye’nin sektör ithalatındaki ilk 10 ülke arasında en fazla ithalat artışı gözlenen ülke Avusturya olup, onu Slovakya takip etmiştir.
Türkiye’nin Ülkelere Göre Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat İthalatı ($)
|
|
ÜLKE ADI |
2007 |
2008 |
2009 |
% DEĞİŞİM |
|
1 |
İSRAİL |
142.667.453 |
150.567.139 |
53.732.147 |
5,54 |
|
2 |
ALMANYA |
55.411.821 |
88.867.364 |
12.368.132 |
60,38 |
|
3 |
İTALYA |
11.977.627 |
18.248.571 |
1.809.841 |
52,36 |
|
4 |
A.B.D. |
6.823.164 |
11.267.053 |
2.953.202 |
65,13 |
|
5 |
SLOVAK CUMHUR. |
3.164.040 |
5.315.092 |
4.366 |
67,98 |
|
6 |
BELÇİKA |
3.711.350 |
4.129.980 |
172.527 |
11,28 |
|
7 |
İSPANYA |
3.821.771 |
3.838.938 |
149.800 |
0,45 |
|
8 |
BOSNA HERSEK |
2.295.653 |
3.617.795 |
38.850 |
57,59 |
|
9 |
AVUSTURYA |
456.008 |
2.470.986 |
25.295 |
441,87 |
|
10 |
İSVİÇRE |
1.267.371 |
1.692.155 |
3.986 |
33,52 |
|
|
DİĞER ÜLKELER |
19.529.126 |
12.570.606 |
10.347.375 |
-35,63 |
|
|
TOPLAM |
251.125.384 |
302.585.679 |
81.605.521 |
20,49 |
Kaynak: TÜİK Verileri
Not: “Savunma Sanayii için Silah ve Mühimmat” mal grubu sınıflandırması, Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği iştigal alanına göre yapılmıştır.
