Türkiye-Libya Makine ve Aksamları Sektörü Dış Ticareti
A. TÜRKİYE-LİBYA DIŞ TİCARETİ
Türkiye ile Libya arasındaki ticaret rakamları aşağıdaki tabloda verilmiş olup, 2002 yılında yaklaşık 919 milyon $ olan toplam dış ticaret hacmi %13,5 oranında artış kaydederek 2007 yılında 1 milyar 43 milyon $’a ulaşmıştır.
2007 yılında 643 milyon $ ihracatımıza karşılık, söz konusu ülkeden 400 milyon $ ithalatımız bulunmaktadır. Libya ile dış ticaretimiz 2007 yılına kadar genel olarak ülkemiz aleyhine dış ticaret açığı verirken, 2007 yılında bu durum değişmiş ve ihracat rakamı ithalatın üzerine çıkarak dış ticaret fazlası oluşmuştur. Diğer taraftan, 2007 yılında Libya’ya olan ihracatımız bir önceki yıla göre %31 oranında artarken, Libya’dan gerçekleşen ithalatımız gerileme göstererek %83 oranında azalma sergilemiştir.
Türkiye-Libya Dış Ticareti (Milyon $)
|
Yıllar |
İhracat |
İhracat |
İthalat |
İthalat |
Toplam Ticaret Hacmi |
Dış Ticaret Dengesi |
|
%Değişim |
%Değişim |
|||||
|
2002 |
165 |
- |
754 |
- |
919 |
-589 |
|
2003 |
255 |
55 |
1.073 |
42 |
1.328 |
-818 |
|
2004 |
337 |
32 |
1.514 |
41 |
1.851 |
-1.177 |
|
2005 |
384 |
14 |
1.989 |
31 |
2.373 |
-1.605 |
|
2006 |
489 |
27 |
2.297 |
15 |
2.786 |
-1.808 |
|
2007 |
643 |
31 |
400 |
-83 |
1.043 |
243 |
|
2007* |
424 |
- |
274 |
- |
698 |
150 |
|
2008* |
823 |
94 |
266 |
-3 |
1.089 |
557 |
*(Ocak-Eylül) verileri kullanılmıştır.
Kaynak: TÜİK verileri
İki ülke arasında dış ticaretin daha yakından incelenmesi amacıyla mal grupları bazında verilere bakıldığında; 2007 yılında Türkiye’nin Libya’ya yaptığı toplam ihracat içinde en büyük paya sahip olan ürün 95 milyon $ ile “değirmencilik ürünleri”dir. Onu, 78 milyon $ ile 84. fasılda yer alan “nükleer reaktörler, kazan, makine ve cihazlar” takip etmektedir.
Türkiye’nin Libya’ya İhraç Ettiği Başlıca Mallar ($)
|
GTİP |
MADDE ADI |
2006 |
2007 |
2008 |
|
(Ocak-Eylül) |
||||
|
11 |
DEĞİRMENCİLİK ÜRÜNLERİ,MALT,NİŞASTA,İNÜLİN,BUĞDAY GLUTENİ |
43.431.588 |
95.120.944 |
84.891.111 |
|
84 |
NÜKLEER REAKTÖRLER,KAZAN;MAKİNA VE CİHAZLAR,ALETLER,PARÇALARI |
48.473.327 |
78.464.723 |
128.406.283 |
|
73 |
DEMİR VEYA ÇELİKTEN EŞYA |
58.226.100 |
74.124.376 |
92.849.221 |
|
85 |
ELEKTRİKLİ MAKİNA VE CİHAZLAR,AKSAM VE PARÇALARI |
75.659.286 |
58.392.941 |
90.121.089 |
|
39 |
PLASTİK VE PLASTİKTEN MAMUL EŞYA |
21.129.295 |
43.565.065 |
55.389.762 |
|
62 |
ÖRÜLMEMİŞ GİYİM EŞYASI VE AKSESUARLARI |
34.211.722 |
36.272.559 |
34.658.404 |
|
94 |
MOBİLYALAR,AYDINLATMA,REKLAM LAMBALARI,PREFABRİK YAPILAR |
10.163.556 |
31.393.565 |
35.586.833 |
|
72 |
DEMİR VE ÇELİK |
5.680.259 |
25.117.497 |
32.668.687 |
|
71 |
İNCİLER,KIYMETLİ TAŞ VE METAL MAMULLERİ,MADENİ PARALAR |
26.358.555 |
23.901.667 |
20.104.291 |
|
87 |
MOTORLU KARA TAŞITLARI,TRAKTÖR,BİSİKLET,MOTOSİKLET VE DİĞER |
15.428.804 |
19.983.193 |
43.357.920 |
|
|
DİĞER |
150.498.731 |
156.813.371 |
205.085.823 |
|
|
TOPLAM |
489.261.223 |
643.149.901 |
823.119.424 |
Kaynak: TÜİK Verileri
2007 yılında Türkiye’nin Libya’dan ithalatında birinci sırayı 300 milyon $’lık değeriyle “mineral yakıtlar ve yağlar” almaktadır. Onu sırasıyla “plastik ve plastikten mamul eşya” ile “gübreler” takip etmektedir.
Türkiye’nin Libya’dan İthal Ettiği Başlıca Mallar ($)
|
GTİP |
MADDE ADI |
2006 |
2007 |
2008 |
|
|
27 |
MİNERAL YAKITLAR,MİNERAL YAĞLAR VE MÜSTAHSALLARI,MUMLAR |
2.209.006.986 |
299.692.053 |
210.516.799 |
|
|
39 |
PLASTİK VE PLASTİKTEN MAMUL EŞYA |
31.919.952 |
24.146.360 |
23.711.344 |
|
|
31 |
GÜBRELER |
25.371.965 |
21.138.548 |
4.525.708 |
|
|
28 |
İNORGANİK KİMYASAL MÜSTAHSALLAR,ORGANİK,İNORGANİK BİLEŞİKLER |
2.666.839 |
21.045.332 |
11.969.814 |
|
|
72 |
DEMİR VE ÇELİK |
692.728 |
12.703.412 |
3.739.336 |
|
|
26 |
METAL CEVHERLERİ,CÜRUF VE KÜL |
6.395.049 |
9.550.379 |
0 |
|
|
29 |
ORGANİK KİMYASAL MÜSTAHSALLAR |
15.836.333 |
4.427.778 |
7.479.406 |
|
|
03 |
BALIKLAR,KABUKLU HAYVANLAR,YUMUŞAKÇALAR,DİĞER OMURGASIZLAR |
2.074.794 |
2.270.604 |
1.585.160 |
|
|
41 |
HAM POSTLAR,DERİLER (KÜRKLER HARİÇ) VE KÖSELELER |
1.747.046 |
2.056.748 |
627.486 |
|
|
71 |
İNCİLER,KIYMETLİ TAŞ VE METAL MAMULLERİ,MADENİ PARALAR |
918.713 |
1.431.226 |
1.274.941 |
|
|
|
DİĞER |
720.394 |
1.257.820 |
565.775 |
|
|
|
TOPLAM |
2.297.350.799 |
399.720.260 |
265.995.769 |
Kaynak: TÜİK Verileri
B. LİBYA’NIN MAKİNE ve AKSAMLARI SEKTÖRÜ DIŞ TİCARETİ
2003-2007 yılları arasında Libya’nın makine ve aksamları dış ticaret verileri analiz edildiğinde dış ticaret açığının genel olarak artış eğiliminde olduğu dikkat çekmektedir. 2006 yılında açığın bir miktar gerileyerek 1,2 milyar $ düzeyinde gerçekleştiği, 2007 yılında ise 1,5 milyar $’ı aştığı gözlenirken, ithalatta en büyük artış oranı 2007 yılında, ihracatta en büyük artış oranı ise 2004 yılında kaydedilmiştir. 2007 yılında makine ve aksamları sektörü ihracatı %19 azalarak 9 milyon $ olan Libya’nın sektör ithalatı ise %31 artarak 1,6 milyar $ olmuştur.
Libya’nın Makine ve Aksamları Sektörü Dış Ticareti (84.Fasıl)
|
Yıllar |
İthalat |
İhracat |
Dış Ticaret Dengesi |
||
|
1.000 $ |
Değişim (%) |
1.000 $ |
Değişim (%) |
1.000 $ |
|
|
2003 |
1.221.673 |
|
6.199 |
|
-1.215.474 |
|
2004 |
1.359.908 |
11,3 |
18.655 |
200,9 |
-1.341.253 |
|
2005 |
1.254.870 |
-7,7 |
12.751 |
-31,6 |
-1.242.119 |
|
2006 |
1.180.527 |
-5,9 |
11.559 |
-9,3 |
-1.168.968 |
|
2007 |
1.551.516 |
31,4 |
9.318 |
-19,4 |
-1.542.198 |
Kaynak: ITC, Trade Map
Libya’nın Makine İhracatı ve İthalatı
Dörtlü GTİP bazında sıralandığında 2006 yılında Libya’nın başlıca makine ithal kalemleri arasında 124,9 milyon dolar ile G.T.İ.P: 8411’de yer alan “turbojetler, turbo-propeller, diğer gaz türbinleri” ilk sırada yer almaktadır. Diğer önemli ithal ürünleri ağır iş makine ve cihazlarının aksamı, parçaları; sıvılar için pompalar, sıvı elevatörleri ve muslukçu, borucu eşyası (basınç düşürücü termostatik valf dahil)dır.
84. Fasıl İtibariyle Libya’nın Makine İthalatında Dörtlü GTİP Bazında İlk 30 Kalem (1.000 $)
|
GTİP |
MADDE ADI |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
|
8411 |
TURBOJETLER, TURBO-PROPELLER, DIGER GAZ TÜRBINLERI |
189.392 |
199.862 |
126.388 |
124.870 |
|
8431 |
AGIR IS MAKINE VE CIHAZLARININ AKSAMI, PARÇALARI |
70.808 |
98.079 |
94.619 |
102.800 |
|
8413 |
SIVILAR IÇIN POMPALAR, SIVI ELEVATÖRLERI |
79.422 |
88.105 |
94.853 |
94.493 |
|
8481 |
MUSLUKÇU, BORUCU ESYASI-BASINÇ DÜSÜRÜCÜ, TERMOSTATIK VALF DAHIL |
97.849 |
97.798 |
87.291 |
81.315 |
|
8479 |
KENDINE ÖZGÜ FONKSIYONLU MAKINE VE CIHAZLAR |
59.776 |
114.039 |
71.344 |
77.512 |
|
8421 |
SANTRIFÜJLE ÇALISAN KURUTMA, FILTRE, ARITMA CIHAZLARI |
92.289 |
92.047 |
78.894 |
59.000 |
|
8429 |
DOZERLER, GREYDER, SKREYPER, EKSKAVATÖR, KÜREYICI, YÜKLEYICI VB. |
32.918 |
22.749 |
56.090 |
47.543 |
|
8414 |
HAVA-VAKUM POMPASI, HAVA/GAZ KOMPRESÖRÜ, VANTILATÖR, ASPIRATÖR |
86.551 |
85.954 |
39.593 |
43.363 |
|
8415 |
KLIMA CIHAZLARI-VANTILATÖRLÜ, ISI, NEM DEGISTIRME TERTIBATLI |
39.445 |
42.918 |
37.504 |
42.482 |
|
8474 |
TOPRAK, TAS, METAL CEVHERI VB. AYIKLAMA, ELEME VB. IÇIN MAKINELER |
34.890 |
47.963 |
19.906 |
38.716 |
|
8471 |
OTOMATIK BILGI ISLEM MAKINELERI, ÜNITELERI |
19.399 |
20.782 |
44.699 |
33.991 |
|
8422 |
YIKAMA, TEMIZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. ISLER IÇIN MAKINE, CIHAZ |
14.813 |
18.796 |
42.543 |
23.976 |
|
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOGUTUCULAR, ISI POMPALARI |
32.614 |
48.590 |
32.830 |
23.552 |
|
8430 |
TOPRAK, MADEN, CEVHERI TASIMA, AYIRMA, SEÇME VB. IS MAKINELERI |
17.975 |
18.323 |
14.507 |
23.542 |
|
8406 |
BUHAR TÜRBINLERI |
4.570 |
12.857 |
35.458 |
21.884 |
|
8424 |
SIVI, TOZLARI PÜSKÜRTMEYE, DAGITMAYA MAHSUS MEKANIK CIHAZLAR |
17.532 |
14.804 |
14.865 |
20.816 |
|
8419 |
ISI DEGISIKLIGI YÖNTEMI ILE MADDELERI ISLEMEK IÇIN CIHAZLAR |
69.225 |
82.846 |
35.996 |
20.497 |
|
8409 |
IÇTEN YANMALI, PISTONLU MOTORLARIN AKSAM-PARÇALARI |
16.934 |
14.723 |
20.502 |
19.726 |
|
8485 |
YARI ILETKEN DISK, ELEKTRONIK ENTEGRE DEVRESI, DÜZ PANEL GÖSTERGESININ IMALATI IÇ |
21.120 |
24.475 |
11.686 |
16.597 |
|
8402 |
BUHAR JENERATÖRLERI, KIZGIN SU ÜRETEN KAZANLAR |
5.863 |
20.564 |
56.352 |
15.594 |
|
8458 |
METALLERIN ISLENMESINE MAHSUS TORNA TEZGAHLARI |
766 |
950 |
2.501 |
14.804 |
|
8427 |
FORKLIFTLER; KALDIRMA, ISTIFLEME TERTIBATLI SARYOLAR |
5.489 |
8.185 |
9.315 |
12.483 |
|
8438 |
YIYECEK/IÇECEK SANAYINDE KULLANILAN MAKINE VE CIHAZLAR |
29.995 |
4.930 |
11.888 |
11.416 |
|
8483 |
TRANSMISYON MILLERI, KRANKLAR, YATAK KOVANLARI, DISLILER, ÇARKLAR |
9.206 |
7.823 |
9.361 |
11.238 |
|
8477 |
KAUÇUK, PLASTIK ESYA IMAL VE ISLEME MAKINE VE CIHAZLARI |
14.381 |
6.584 |
10.561 |
10.884 |
|
8437 |
TOHUMLARI TEMIZLEME, AYIRMA, ÖGÜTME, ISLEME MAKINE VE CIHAZLARI |
1.716 |
2.078 |
20.087 |
10.054 |
|
8454 |
TAV OCAKLARI, DÖKÜM POTALARI, KÜLÇE KALIPLARI, DÖKÜM MAKINELERI |
1.369 |
3.220 |
4.840 |
9.400 |
|
8436 |
TARIM, ORMANCILIK, KÜMES HAYVANCILIGINA MAHSUS MAKINE, CIHAZLAR |
11.622 |
13.660 |
19.172 |
9.310 |
|
8404 |
BUHAR KAZANLARI, ISITMA KAZANLARI IÇIN YARDIMCI CIHAZLAR |
433 |
678 |
7.779 |
9.197 |
|
8426 |
GEMI VINÇLERI, MAÇUNALAR, HALATLI VINÇLER, DÖNER KÖPRÜLER |
12.287 |
7.826 |
3.011 |
9.014 |
Kaynak: ITC, Trade Map
Libya’nın en fazla makine ithal ettiği ilk beş ülke olan İtalya, Almanya, ABD, İngiltere, Çin ve İsviçre ülkenin makine ithalatının %73’ünü teşkil etmektedir. Türkiye ise ülkenin makine ithalatında 11. sırada yer almaktadır.
84. Fasıl İtibariyle Libya’nın Ülkelere Göre Makine İthalatı (1.000 $)
|
SIRA |
ÜLKE ADI |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
DEĞİŞİM ($) |
|
1 |
İtalya |
437.665 |
478.035 |
241.018 |
276.726 |
282.262 |
2,0 |
|
2 |
Almanya |
117.223 |
118.420 |
184.388 |
155.832 |
212.595 |
36,4 |
|
3 |
ABD |
0 |
17.388 |
40.061 |
96.806 |
195.559 |
102,0 |
|
4 |
İngiltere |
176.974 |
154.996 |
144.053 |
131.570 |
160.528 |
22,0 |
|
5 |
Çin |
20.229 |
37.866 |
36.135 |
81.951 |
142.878 |
74,3 |
|
6 |
İsviçre |
55.234 |
59.742 |
69.012 |
105.828 |
131.606 |
24,4 |
|
7 |
Fransa |
70.296 |
51.637 |
71.913 |
45.419 |
129.982 |
186,2 |
|
8 |
Hollanda |
45.697 |
35.104 |
28.701 |
35.611 |
58.369 |
63,9 |
|
9 |
Güney Kore |
29.864 |
83.550 |
121.161 |
77.412 |
47.264 |
-38,9 |
|
10 |
İsveç |
55.704 |
3.260 |
6.518 |
5.739 |
39.318 |
585,1 |
|
11 |
Türkiye |
12.154 |
19.046 |
24.521 |
20.037 |
24.549 |
22,5 |
|
|
Diğer |
200.633 |
300.864 |
287.389 |
147.596 |
126.606 |
-1.046 |
|
|
TOPLAM |
1.221.673 |
1.359.908 |
1.254.870 |
1.180.527 |
1.551.516 |
31,4 |
Kaynak: ITC, Trade Map
Dörtlü GTİP bazında sıralandığında 2006 yılında Libya’nın başlıca makine ihraç kalemleri arasında 4,5 milyon dolar ve %39 pay ile G.T.İ.P. 8411’de yer alan “Turbo jetler, Turbo-propeller, Diğer Gaz Türbinleri ” ilk sırada yer almaktadır. Diğer önemli ürünler ise buhar türbinleri; yazı, hesap, muhasebe, bilgi işlem, büro için diğer makine ve cihazların aksamı ve gemi vinçleri, maçunalar, halatlı vinçler, döner köprülerdir.
84. Fasıl İtibariyle Libya’nın Makine İhracatında Dörtlü GTİP Bazında İlk 30 Kalem (1.000 $)
|
GTİP |
MADDE ADI |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
|
8411 |
TURBOJETLER, TURBO-PROPELLER, DIGER GAZ TÜRBINLERI |
943 |
12.744 |
3.009 |
4.527 |
|
8406 |
BUHAR TÜRBINLERI |
347 |
0 |
2.658 |
2.362 |
|
8473 |
YAZI, HESAP, MUHASEBE, BILGI ISLEM, BÜRO IÇIN DIGER MAKINE VE CIHAZLARIN AKSAMI |
41 |
63 |
103 |
641 |
|
8426 |
GEMI VINÇLERI, MAÇUNALAR, HALATLI VINÇLER, DÖNER KÖPRÜLER |
0 |
0 |
122 |
523 |
|
8414 |
HAVA-VAKUM POMPASI, HAVA/GAZ KOMPRESÖRÜ, VANTILATÖR, ASPIRATÖR |
707 |
254 |
845 |
506 |
|
8431 |
AGIR IS MAKINE VE CIHAZLARININ AKSAMI, PARÇALARI |
559 |
197 |
221 |
370 |
|
8429 |
DOZERLER, GREYDER, SKREYPER, EKSKAVATÖR, KÜREYICI, YÜKLEYICI VB. |
0 |
420 |
3.219 |
314 |
|
8412 |
DIGER MOTORLAR VE KUVVET ÜRETEN MAKINELER |
18 |
24 |
1 |
292 |
|
8413 |
SIVILAR IÇIN POMPALAR, SIVI ELEVATÖRLERI |
211 |
366 |
276 |
271 |
|
8483 |
TRANSMISYON MILLERI, KRANKLAR, YATAK KOVANLARI, DISLILER, ÇARKLAR |
12 |
160 |
310 |
189 |
|
8462 |
METALLERI DÖVME, ISLEME, KESME, SATAFLAMA PRESLERI, MAKINELERI |
26 |
12 |
0 |
180 |
|
8428 |
KALDIRMA, ISTIFLEME, YÜKLEME, BOSALTMA MAKINE VE CIHAZLARI |
0 |
32 |
34 |
164 |
|
8471 |
OTOMATIK BILGI ISLEM MAKINELERI, ÜNITELERI |
187 |
333 |
77 |
162 |
|
8415 |
KLIMA CIHAZLARI-VANTILATÖRLÜ, ISI, NEM DEGISTIRME TERTIBATLI |
32 |
10 |
49 |
148 |
|
8485 |
YARI ILETKEN DISK, ELEKTRONIK ENTEGRE DEVRESI, DÜZ PANEL GÖSTERGESININ IMALATI IÇ |
35 |
58 |
15 |
148 |
|
8459 |
METALLERI TALAS KALDIRARAK ISLEYEN MAKINELI ALETLER-TEZGAHLAR |
1 |
12 |
267 |
140 |
|
8474 |
TOPRAK, TAS, METAL CEVHERI VB. AYIKLAMA, ELEME VB. IÇIN MAKINELER |
0 |
149 |
231 |
100 |
|
8481 |
MUSLUKÇU, BORUCU ESYASI-BASINÇ DÜSÜRÜCÜ, TERMOSTATIK VALF DAHIL |
327 |
160 |
143 |
78 |
|
8466 |
(84.56-84.65)DE KI MAKINELARIN AKSAM-PARÇALARI |
0 |
254 |
0 |
77 |
|
8484 |
METAL TABAKALI CONTALAR, CONTA TAKIM VE GRUPLARI |
0 |
161 |
38 |
58 |
|
8442 |
MATBAA LEVHA, SILINDIR VE TABEDICI UNSURLARI HAZIRLAYAN MAKINA, CIHAZ VE MALZEME; |
5 |
0 |
9 |
54 |
|
8424 |
SIVI, TOZLARI PÜSKÜRTMEYE, DAGITMAYA MAHSUS MEKANIK CIHAZLAR |
20 |
0 |
36 |
39 |
|
8457 |
METAL ISLEMEYE MAHSUS ISLEME MERKEZLERI, ISTASYONLU TEZGAHLAR |
|
0 |
0 |
33 |
|
8407 |
ALTERNATIF-ROTATIF KIVILCIM ATESLEMELI, IÇTEN YANMALI MOTORLAR |
15 |
0 |
4 |
27 |
|
8425 |
PALANGA, VINÇ (BASAMAKLI HARIÇ)BUCURGAT, IRGAT, KRIKOLAR |
11 |
0 |
83 |
23 |
|
8480 |
METAL DÖKÜMÜ IÇIN KASALAR, PLAKALAR, KALIP MODELLERI |
33 |
19 |
34 |
18 |
|
8409 |
IÇTEN YANMALI, PISTONLU MOTORLARIN AKSAM-PARÇALARI |
98 |
19 |
14 |
13 |
|
8479 |
KENDINE ÖZGÜ FONKSIYONLU MAKINE VE CIHAZLAR |
292 |
51 |
110 |
12 |
|
8401 |
NÜKLEER REAKTÖRLER, KARTUSLARI-YANICI ELEMANLAR |
0 |
5 |
0 |
10 |
|
8422 |
YIKAMA, TEMIZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. ISLER IÇIN MAKINE, CIHAZ |
2 |
38 |
13 |
10 |
Kaynak: ITC, Trade Map
Libya’nın en fazla makine ihraç ettiği ilk beş ülke olan İtalya, İngiltere, Almanya, İsviçre ve Fransa ülkenin makine ihracatının %84’ünü teşkil etmektedir. Türkiye ise ülkenin makine ihracatında 56. sırada yer almaktadır.
84. Fasıl İtibariyle Libya’nın Ülkelere Göre Makine İhracatı (1.000 $)
|
SIRA |
ÜLKE ADI |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
DEĞİŞİM ($) |
|
1 |
İtalya |
841 |
2.306 |
3.203 |
3.902 |
3.612 |
-7,4 |
|
2 |
İngiltere |
1.519 |
2.175 |
821 |
999 |
2.344 |
134,6 |
|
3 |
Almanya |
867 |
6.303 |
3.772 |
4.539 |
702 |
-84,5 |
|
4 |
İsviçre |
196 |
2.530 |
391 |
333 |
607 |
82,3 |
|
5 |
Fransa |
8 |
520 |
31 |
54 |
564 |
944,4 |
|
6 |
İsveç |
48 |
123 |
5 |
153 |
552 |
260,8 |
|
7 |
Güney Kore |
0 |
1 |
6 |
18 |
391 |
2072,2 |
|
8 |
Hollanda |
1.110 |
2.605 |
864 |
64 |
368 |
475,0 |
|
9 |
Singapur |
1 |
1 |
16 |
1 |
69 |
6800,0 |
|
10 |
Malta |
23 |
20 |
31 |
18 |
54 |
200,0 |
|
|
Diğer |
1.586 |
2.071 |
3.611 |
1.478 |
55 |
-96,3 |
|
|
TOPLAM |
6.199 |
18.655 |
12.751 |
11.559 |
9.318 |
-19,4 |
Kaynak: ITC, Trade Map
C. TÜRKİYE İLE LİBYA’NIN MAKİNE VE AKSAMLARI SEKTÖRÜ DIŞ TİCARETİ
OAİB İştigal Alanı İtibariyle 2007 yılında Türkiye’nin Libya’ya ihracatı bir önceki yıla kıyasla %61 oranında artarak 55 milyon $ olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılı Ocak-Ekim döneminde ise Libya’ya gerçekleştirilen 106 milyon $ ihracat ile Libya, ihracat gerçekleştirilen ülkeler arasında 15. sıraya yükselmiştir.
OAİB İştigal Alanı itibariyle Türkiye'nin Makine ve Aksamları İhracatındaki Başlıca Ülkeler ($)
|
SIRA |
ÜLKE |
2006 |
2007 |
2006 |
2007 |
|
1 |
ALMANYA |
364.276.991 |
572.856.584 |
9,4 |
10,3 |
|
2 |
İNGİLTERE |
217.723.993 |
356.808.114 |
5,6 |
6,4 |
|
3 |
ABD |
290.176.830 |
316.374.796 |
7,5 |
5,7 |
|
4 |
RUSYA FED. |
201.325.654 |
315.657.995 |
5,2 |
5,7 |
|
5 |
İTALYA |
178.393.335 |
218.470.508 |
4,6 |
3,9 |
|
6 |
FRANSA |
137.277.513 |
209.557.792 |
3,5 |
3,8 |
|
7 |
ROMANYA |
132.282.456 |
192.116.779 |
3,4 |
3,5 |
|
8 |
KAZAKİSTAN |
95.264.418 |
166.102.117 |
2,5 |
3,0 |
|
9 |
IRAK |
99.998.143 |
159.954.980 |
2,6 |
2,9 |
|
10 |
İRAN |
100.992.658 |
159.035.919 |
2,6 |
2,9 |
|
11 |
İSPANYA |
92.039.922 |
133.899.044 |
2,4 |
2,4 |
|
12 |
BULGARİSTAN |
94.604.851 |
131.554.159 |
2,4 |
2,4 |
|
13 |
AZERBAYCAN |
72.000.144 |
127.509.133 |
1,9 |
2,3 |
|
14 |
UKRAYNA |
77.629.515 |
110.675.017 |
2,0 |
2,0 |
|
15 |
YUNANİSTAN |
64.756.712 |
90.308.001 |
1,7 |
1,6 |
|
16 |
SUUDI ARABISTAN |
55.183.131 |
88.290.940 |
1,4 |
1,6 |
|
17 |
EGE SER. BÖL. |
71.001.940 |
85.096.726 |
1,8 |
1,5 |
|
18 |
GÜRCİSTAN |
30.987.423 |
83.794.523 |
0,8 |
1,5 |
|
19 |
BELÇİKA |
64.346.256 |
81.062.892 |
1,7 |
1,5 |
|
20 |
MISIR |
55.516.623 |
80.037.729 |
1,4 |
1,4 |
|
21 |
BAE |
47.430.486 |
77.793.455 |
1,2 |
1,4 |
|
22 |
FAS |
40.388.416 |
75.022.412 |
1,0 |
1,4 |
|
23 |
SURIYE |
44.349.866 |
72.530.121 |
1,1 |
1,3 |
|
24 |
BURSA SER. BÖL. |
56.288.724 |
70.143.282 |
1,5 |
1,3 |
|
25 |
CEZAYİR |
38.954.698 |
68.304.868 |
1,0 |
1,2 |
|
26 |
HOLLANDA |
44.381.681 |
64.668.458 |
1,1 |
1,2 |
|
27 |
İST.DERİ SER..BÖL. |
41.042.987 |
63.400.860 |
1,1 |
1,1 |
|
28 |
AVUSTURYA |
41.357.537 |
59.466.699 |
1,1 |
1,1 |
|
29 |
ISRAIL |
37.992.057 |
58.931.285 |
1,0 |
1,1 |
|
30 |
LİBYA |
34.250.409 |
55.051.195 |
0,9 |
1,0 |
|
|
DİĞER |
954.639.992 |
1.207.857.000 |
24,6 |
21,8 |
|
|
TOPLAM |
3.876.855.363 |
5.552.333.384 |
100,0 |
100,0 |
Kaynak: Tüm İhracatçı Birlikleri Kayıtları
Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği İştigal Alanından İhracat Yapılan İlk On Beş Ülke
|
|
|
2007 (Ocak-Ekim) |
2008 (Ocak-Ekim) |
||
|
|
ÜLKE |
MİKTAR KG |
DEĞER $ |
MİKTAR KG |
DEĞER $ |
|
1 |
ALMANYA |
70.967.416 |
462.167.138 |
83.888.792 |
568.316.051 |
|
2 |
RUSYA FED. |
40.251.455 |
264.737.478 |
52.231.006 |
382.096.286 |
|
3 |
ABD |
24.611.522 |
257.513.885 |
34.236.848 |
353.859.647 |
|
4 |
İNGİLTERE |
76.948.996 |
290.995.926 |
68.436.194 |
288.513.576 |
|
5 |
İTALYA |
45.820.962 |
176.519.971 |
50.678.072 |
254.656.654 |
|
6 |
FRANSA |
32.732.406 |
171.469.329 |
35.375.501 |
230.975.785 |
|
7 |
ROMANYA |
28.907.538 |
160.996.402 |
28.809.021 |
196.491.070 |
|
8 |
İRAN |
24.229.247 |
125.197.837 |
34.725.148 |
195.578.749 |
|
9 |
AZERBAYCAN |
19.702.465 |
100.316.391 |
23.049.728 |
164.973.940 |
|
10 |
IRAK |
26.775.302 |
133.472.166 |
28.557.945 |
146.526.483 |
|
11 |
BULGARİSTAN |
19.521.299 |
108.350.080 |
23.778.775 |
138.172.756 |
|
12 |
UKRAYNA |
15.190.314 |
86.977.457 |
18.303.524 |
123.297.127 |
|
13 |
MISIR |
13.157.968 |
64.623.306 |
19.285.880 |
113.493.536 |
|
14 |
İSPANYA |
21.399.908 |
109.588.704 |
15.259.087 |
113.051.642 |
|
15 |
LİBYA |
9.159.695 |
41.329.539 |
21.107.863 |
106.460.790 |
|
|
DİĞER |
293.498.282 |
1.457.614.048 |
305.465.254 |
2.027.997.906 |
|
|
TOPLAM |
762.874.776 |
4.011.869.659 |
843.188.638 |
5.404.461.996 |
Kaynak: Tüm İhracatçı Birlikleri Kayıtları
2001-2007 yılları arası Türkiye ile Libya arasındaki 84. fasıl ticaret rakamları aşağıdaki tabloda verilmiş olup, 2007 yılı toplam dış ticaret hacmi, 2001 yılı dış ticaret hacmine nazaran %1623 oranında artış kaydederek 4,6 milyon $ seviyelerinden 78,6 milyon $ seviyelerine ulaşmıştır.
2007 yılında yaklaşık 93 bin $ 84. fasıl ithalatımıza karşılık, söz konusu ülkeye 78,5 milyon $ ihracatımız bulunmaktadır. Libya ile makine ve aksamları sektörü dış ticaretimiz ülkemiz lehine fazla vermektedir. 2007 yılında Libya’ya olan sektör ihracatımız %61,9 artarak 78,5 milyon $ değerinde gerçekleşmiştir. 2008 yılı Ocak-Eylül döneminde 84. fasıl itibariyle söz konusu ülkeden ithalatımız bir önceki yıl aynı dönemine kıyasla azalma gösterirken, ihracatımız yaklaşık %126 artış göstermiştir.
Türkiye ile Libya Arasındaki Makine ve Aksamları Dış Ticareti ( $ -84. Fasıl)
|
|
Ocak-Aralık |
Ocak-Eylül |
|||||||
|
2001 |
2002 |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2007 |
2008 |
|
|
Libya’ya İhracatımız |
4.497.858 |
10.475.295 |
12.154.261 |
19.048.476 |
24.516.737 |
48.473.327 |
78.464.723 |
56.787.496 |
128.406.283 |
|
Libya'dan İthalatımız |
61.269 |
305.000 |
2.048 |
508 |
14.232 |
36.420 |
92.707 |
92.707 |
365 |
|
Dış Ticaret Hacmi |
4.559.127 |
10.780.295 |
12.156.309 |
19.048.984 |
24.530.969 |
48.509.747 |
78.557.430 |
56.880.203 |
128.406.648 |
|
Dış Ticaret Dengesi |
4.436.589 |
10.170.295 |
12.152.213 |
19.047.968 |
24.502.505 |
48.436.907 |
78.372.016 |
56.694.789 |
128.405.918 |
|
İhracat Değişim (%) |
|
132,9 |
16,0 |
56,7 |
28,7 |
97,7 |
61,9 |
|
126,1 |
|
İthalat Değişim (%) |
|
397,8 |
-99,3 |
-75,2 |
2.701,6 |
155,9 |
154,5 |
|
-99,6 |
Kaynak: TÜİK Verileri
Türkiye ile Libya Arasındaki Makine ve Aksamları Dış Ticareti (Milyon $ -84. Fasıl)
* Ocak - Eylül
Kaynak: TÜİK Verileri
İHRACAT
84. fasıl bazında Türkiye’nin 2007 yılında Libya’ya yönelik başlıca ihraç kalemleri 17 milyon $ ile “klima cihazları-vantilatörlü, ısı, nem değiştirme tertibatlı” olurken; onu 15 milyon $ ile “buzdolapları, dondurucular, soğutucular, ısı pompaları”, 12 milyon $ ile “toprak, taş, metal cevheri vb. ayıklama, eleme vb. için makineler” takip etmiştir.
Sektör ihracatında önemli yer tutan kalemler arasında; en yüksek ihracat artışı “tohumları temizleme, ayırma, öğütme, işleme makine ve cihazları” kaleminde kaydedilmiş olup, bu kalemin ihracat değeri yaklaşık 290 bin $’dan 1,6 milyon $’a ulaşmıştır. İkinci büyük artış ise 1,8 milyon $’lık ihracatı ile “ağır iş makine ve cihazlarının aksamı, parçaları”nda yaşanmıştır.
Libya’ya Makine ve Aksamları İhracatımızda Başlıca Kalemler (84.Fasıl-$)
|
|
DÖRTLÜ GTİP |
GTİP TANIMI |
2006 |
2007 |
Değişim % |
|
1 |
8415 |
KLIMA CIHAZLARI-VANTILATÖRLÜ, ISI, NEM DEGISTIRME TERTIBATLI |
4.770.721 |
16.821.170 |
252,6 |
|
2 |
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOGUTUCULAR, ISI POMPALARI |
11.480.074 |
15.078.755 |
31,3 |
|
3 |
8474 |
TOPRAK, TAS, METAL CEVHERI VB. AYIKLAMA, ELEME VB. IÇIN MAKINELER |
11.703.240 |
11.603.300 |
-0,9 |
|
4 |
8481 |
MUSLUKÇU, BORUCU ESYASI-BASINÇ DÜSÜRÜCÜ, TERMOSTATIK VALF DAHIL |
1.973.932 |
5.799.326 |
193,8 |
|
5 |
8429 |
DOZERLER, GREYDER, SKREYPER, EKSKAVATÖR, KÜREYICI, YÜKLEYICI VB. |
3.081.950 |
4.402.397 |
42,8 |
|
6 |
8413 |
SIVILAR IÇIN POMPALAR, SIVI ELEVATÖRLERI |
1.067.608 |
2.616.665 |
145,1 |
|
7 |
8479 |
KENDINE ÖZGÜ FONKSIYONLU MAKINE VE CIHAZLAR |
1.629.762 |
1.967.069 |
20,7 |
|
8 |
8428 |
KALDIRMA, ISTIFLEME, YÜKLEME, BOSALTMA MAKINE VE CIHAZLARI |
433.003 |
1.808.175 |
317,6 |
|
9 |
8431 |
AGIR IS MAKINE VE CIHAZLARININ AKSAMI, PARÇALARI |
377.823 |
1.783.245 |
372,0 |
|
10 |
8409 |
IÇTEN YANMALI, PISTONLU MOTORLARIN AKSAM-PARÇALARI |
978.051 |
1.699.074 |
73,7 |
|
11 |
8421 |
SANTRIFÜJLE ÇALISAN KURUTMA, FILTRE, ARITMA CIHAZLARI |
441.007 |
1.675.709 |
280,0 |
|
12 |
8437 |
TOHUMLARI TEMIZLEME, AYIRMA, ÖGÜTME, ISLEME MAKINE VE CIHAZLARI |
290.401 |
1.619.968 |
457,8 |
|
13 |
8414 |
HAVA-VAKUM POMPASI, HAVA/GAZ KOMPRESÖRÜ, VANTILATÖR, ASPIRATÖR |
521.069 |
1.337.289 |
156,6 |
|
14 |
8450 |
ÇAMASIR YIKAMA MAKINELERI |
1.241.902 |
1.005.108 |
-19,1 |
|
15 |
8422 |
YIKAMA, TEMIZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. ISLER IÇIN MAKINE, CIHAZ |
287.130 |
927.586 |
223,1 |
|
16 |
8465 |
AGAÇ, MANTAR, KEMIK, SERT KAUÇUK, PLASTIK VB. ISLEME MAKINELERI |
767.308 |
740.162 |
-3,5 |
|
17 |
8483 |
TRANSMISYON MILLERI, KRANKLAR, YATAK KOVANLARI, DISLILER, ÇARKLAR |
446.160 |
690.727 |
54,8 |
|
18 |
8462 |
METALLERI DÖVME, ISLEME, KESME, SATAFLAMA PRESLERI, MAKINELERI |
416.193 |
565.671 |
35,9 |
|
19 |
8426 |
GEMI VINÇLERI, MAÇUNALAR, HALATLI VINÇLER, DÖNER KÖPRÜLER |
253.350 |
543.226 |
114,4 |
|
20 |
8471 |
OTOMATIK BILGI ISLEM MAKINELERI, ÜNITELERI |
198.837 |
524.400 |
163,7 |
|
|
|
DİĞERLERİ |
6.113.806 |
5.255.701 |
-14,0 |
|
|
|
TOPLAM |
48.473.327 |
78.464.723 |
61,9 |
Kaynak: TÜİK Verileri
TÜİK verilerine göre Libya’ya yönelik olarak makine sektör toplamı ihracatı (84. faslın tamamı ve 84. fasıl dışı Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği iştigal alanı), 2007 yılında bir önceki yıla göre %60 oranında artarak 79,7 milyon $’a ulaşmıştır. 2007 yılında Libya’ya yönelik makine sektörü ihracatında, 32 milyon $’lık ihracatı ile “klimalar ve soğutma makineleri” mal grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir. 2007 yılında ihracatında en fazla ihracat artış gerçekleşen mal grubu ise “türbinler-turbojetler, aksam ve parçalar” olmuştur.
Türkiye ile Libya Arasında Makine Sektör Toplamı İhracat Rakamları ($)
|
|
MAL GRUBU |
2006 |
2007 |
(%) Değişim |
|
1 |
KLİMALAR VE SOĞUTMA MAK. |
16.250.795 |
31.899.925 |
96,3 |
|
2 |
İNŞAAT VE MADENCİLİKTE KULLAN. MAK. AKS. PÇ. |
15.609.314 |
17.943.089 |
15,0 |
|
3 |
VANALAR |
1.973.932 |
5.799.326 |
193,8 |
|
4 |
DİĞER MAKİNELER, AKSAM VE PARÇALAR |
2.631.350 |
4.200.352 |
59,6 |
|
5 |
POMPALAR VE KOMPRESÖRLER |
1.588.677 |
3.953.954 |
148,9 |
|
6 |
GIDA SAN. MAKİNELERİ, AKS. VE PARÇ. |
788.986 |
2.893.480 |
266,7 |
|
7 |
TAKIM TEZGAHLARI |
2.455.077 |
2.753.491 |
12,2 |
|
8 |
YÜK KALDIRMA,TAŞIMA VE İSTİFLEME MAK.,AKS.,PÇ. |
1.045.982 |
2.705.684 |
158,7 |
|
9 |
MOTORLAR, AKSAM VE PARÇALARI |
1.035.293 |
1.884.129 |
82,0 |
|
10 |
TARIM VE ORMANCILIKTA KULLANILAN MAK., AKS.,PÇ. |
696.210 |
1.349.184 |
93,8 |
|
11 |
KURUTMA, YIKAMA MAK.AKS.PRÇ. |
1.298.102 |
1.224.656 |
-5,7 |
|
12 |
AMBALAJ MAKİNELERİ, AKSAM-PARÇALARI |
230.930 |
709.928 |
207,4 |
|
13 |
BÜRO MAKİNELERİ |
268.783 |
597.815 |
122,4 |
|
14 |
TÜRBİNLER-TURBOJETLER, AKSAM VE PARÇALAR |
71.977 |
439.789 |
511,0 |
|
15 |
ISITICILAR VE FIRINLAR |
2.259.914 |
366.946 |
-83,8 |
|
16 |
TEKSTİL VE KONFEKSİYON MAKİNELERİ, AKS. VE PARÇ. |
116.478 |
309.360 |
165,6 |
|
17 |
REAKTÖRLER VE KAZANLAR |
104.478 |
199.956 |
91,4 |
|
18 |
HADDE VE DÖKÜM MAK., KALIPLAR, AKS. VE PARÇ. |
1.019.207 |
195.619 |
-80,8 |
|
19 |
KAĞIT İMALİNE VE MATBAACILIĞA MAHSUS MAK. |
160.249 |
107.817 |
-32,7 |
|
20 |
RULMANLAR |
88.426 |
93.780 |
6,1 |
|
21 |
KAUÇUK, PLASTİK, LASTİK İŞLEME VE İMALİ MAK. |
153.789 |
70.963 |
-53,9 |
|
22 |
DERİ İŞLEME VE İMALAT MAKİNELERİ, AKS. VE PARÇ. |
0 |
3.220 |
- |
|
23 |
SİLAH VE MÜHİMMAT |
4.730 |
1.722 |
-63,6 |
|
|
TOPLAM |
49.852.679 |
79.704.185 |
59,9 |
Kaynak: TÜİK Verileri
İTHALAT
2007 yılında Türkiye’nin 84. fasıl itibariyle Libya’dan ithalatı bir önceki yıla göre %155’lik artışla 93 bin $ olarak gerçekleşmiştir.
2007 yılında Türkiye’nin Libya’dan 84. fasıl itibariyle en fazla ithal ettiği mal grubu, 46 bin $ ile “dozerler, greyder, skreyper, ekskavatör, küreyici, yükleyici vb.” olurken, onu 39 bin $ ile “kendine özgü fonksiyonlu makine ve cihazlar.”, 6 bin $ ile “(84.56-84.65)’deki makinelerin aksam ve parçaları ” takip etmiştir.
Libya’dan Makine ve Aksamları İthalatımızda Başlıca Kalemler (84.Fasıl-$)
|
|
DÖRTLÜ |
GTİP TANIMI |
2006 |
2007 |
Değişim |
|
1 |
8429 |
DOZERLER, GREYDER, SKREYPER, EKSKAVATÖR, KÜREYICI, YÜKLEYICI VB. |
0 |
46.192 |
- |
|
2 |
8479 |
KENDINE ÖZGÜ FONKSIYONLU MAKINE VE CIHAZLAR |
0 |
38.735 |
- |
|
3 |
8466 |
(84.56-84.65) DEKI MAKINELARIN AKSAM VE PARÇALARI |
0 |
5.714 |
- |
|
4 |
8481 |
MUSLUKÇU, BORUCU ESYASI-BASINÇ DÜSÜRÜCÜ, TERMOSTATIK VALF DAHIL |
3.024 |
1.550 |
-48,7 |
|
5 |
8431 |
AGIR IS MAKINE VE CIHAZLARININ AKSAMI, PARÇALARI |
0 |
516 |
- |
|
6 |
8413 |
SIVILAR IÇIN POMPALAR, SIVI ELEVATÖRLERI |
1.581 |
0 |
-100,0 |
|
7 |
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOGUTUCULAR, ISI POMPALARI |
21.000 |
0 |
-100,0 |
|
8 |
8422 |
YIKAMA, TEMIZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. ISLER IÇIN MAKINE, CIHAZ |
10.815 |
0 |
-100,0 |
|
|
|
TOPLAM |
36.420 |
92.707 |
154,5 |
Kaynak: TÜİK Verileri
84. faslın tamamı ve 84. fasıl dışı OAİB iştigal alanı itibariyle 2007 yılında Libya’dan makine ithalatımızda, 47 bin $ ile “inşaat ve madencilikte kullanılan makine aksam ve parçaları” mal grubunun ilk sırada yer aldığı görülmektedir.
Türkiye ile Libya Arasında Makine Sektör Toplamı İthalat Rakamları ($)
|
|
MAL GRUBU |
2006 |
2007 |
(%) Değişim |
|
1 |
İNŞAAT VE MADENCİLİKTE KULLAN. MAK. AKS. PÇ. |
0 |
46.708 |
- |
|
2 |
DİĞER MAKİNELER, AKSAM VE PARÇALAR |
0 |
38.735 |
- |
|
3 |
TARIM VE ORMANCILIKTA KULLANILAN MAK., AKS.,PÇ. |
0 |
22.361 |
- |
|
4 |
TAKIM TEZGAHLARI |
0 |
5.714 |
- |
|
5 |
VANALAR |
3.024 |
1.550 |
-48,7 |
|
6 |
KLİMALAR VE SOĞUTMA MAK. |
21.000 |
0 |
-100,0 |
|
7 |
POMPALAR VE KOMPRESÖRLER |
1.581 |
0 |
-100,0 |
|
8 |
GIDA SAN. MAKİNELERİ, AKS. VE PARÇ. |
0 |
0 |
- |
|
9 |
YÜK KALDIRMA,TAŞIMA VE İSTİFLEME MAK.,AKS.,PÇ. |
0 |
0 |
- |
|
10 |
MOTORLAR, AKSAM VE PARÇALARI |
0 |
0 |
- |
|
11 |
KURUTMA, YIKAMA MAK.AKS.PRÇ. |
0 |
0 |
- |
|
12 |
AMBALAJ MAKİNELERİ, AKSAM-PARÇALARI |
10.815 |
0 |
-100,0 |
|
13 |
BÜRO MAKİNELERİ |
0 |
0 |
- |
|
14 |
TÜRBİNLER-TURBOJETLER, AKSAM VE PARÇALAR |
0 |
0 |
- |
|
15 |
ISITICILAR VE FIRINLAR |
0 |
0 |
- |
|
16 |
TEKSTİL VE KONFEKSİYON MAKİNELERİ, AKS. VE PARÇ. |
0 |
0 |
- |
|
17 |
REAKTÖRLER VE KAZANLAR |
0 |
0 |
- |
|
18 |
HADDE VE DÖKÜM MAK., KALIPLAR, AKS. VE PARÇ. |
0 |
0 |
- |
|
19 |
KAĞIT İMALİNE VE MATBAACILIĞA MAHSUS MAK. |
0 |
0 |
- |
|
20 |
RULMANLAR |
0 |
0 |
- |
|
21 |
KAUÇUK, PLASTİK, LASTİK İŞLEME VE İMALİ MAK. |
0 |
0 |
- |
|
22 |
DERİ İŞLEME VE İMALAT MAKİNELERİ, AKS. VE PARÇ. |
0 |
0 |
- |
|
23 |
SİLAH VE MÜHİMMAT |
0 |
0 |
- |
|
|
TOPLAM |
36.420 |
115.068 |
215,9 |
Kaynak: TÜİK Verileri
