Türkiye-Ürdün Dış Ticareti ve Makine ve Aksamları Sektörü
|
Yüzölçümü |
: 89.213 km2 |
|
Başkenti |
: Amman |
|
Başlıca şehirleri |
: İrbid, Zarka, Balqa, Mafrak, Karak |
|
Nüfus |
: 6.198.677 |
|
Ortalama Yaşam Süresi |
: 68 yıl erkekler, 70 yıl kadınlar |
|
Nüfusun etnik oluşumu |
: Araplar (%97), Çerkezler (%2), Diğer (%1) |
|
Nüfusun dinsel oluşumu |
: Müslümanlar (%92), Hristiyanlar (%6), Diğer (%2) |
|
Nüfus Artış Hızı |
: % 2,34 |
|
Yönetim Şekli |
: Anayasal Monarşi |
|
Resmi Dil |
: Arapça |
|
GSYİH |
: 20 milyar $ 2008 (Piyasa fiyatlarıyla) |
|
Kişi Başına Milli Gelir |
: 3.421 $ (2008) (Piyasa fiyatlarıyla) |
|
İthalat |
: 16,892.9 milyon $ (2008) |
|
İhracat |
: 7,787.3milyon $ (2008) |
|
Dış Ticaret Hacmi |
: 24,680.2 milyon $ (2008) |
|
Dış Ticaret Dengesi |
: - 9,105.6 milyon $ (2008) |
|
Dış Borç |
: 7.407,2 milyon $ (2007), 4.900,0 milyon $ (2008) |
|
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları) |
: % 13,7 (2008) |
|
İşsizlik Oranı |
: % 12,7 (2008) |
|
Para Birimi |
: 1 Ürdün Dinarı(JD)=1.000 fil,1$=0,7080 Ürdün Dinarı |
|
Yabancı direkt yatırımlar |
: 3,1 milyar $ (2007), 3.197,9 milyon $ (2008) |
|
Başlıca İhraç Malları |
: Fosfat, gübre, potas, tarım ürünleri, konfeksiyon,ilaç,
|
|
Başlıca İthal Malları |
: Ham petrol, kumaş, makine, ulaşım araçları,yedek parça, imalat sanayii ürünleri,demir çelik, tahıl |
|
İhracatında Başlıca Ülkeler |
: ABD, Irak, Hindistan, Suudi Arabistan, Suriye, GAFTA ülkeleri |
|
İthalatında Başlıca Ülkeler |
: Suudi Arabistan, Almanya, Çin, ABD, İtalya, Hindistan, G.Kore, Türkiye |
|
Turizm geliri |
: 2.059,7 milyon $ (2006), 2.310,9 milyon $ (2007) |
|
Dış yardım (hibe) |
: 1,2 milyar $ (2008) |
Ürdün, sınırlı doğal kaynakları ve su sıkıntısına rağmen ekonomisini dışarı açma yolunda ciddi adımlar atmış bir Orta Doğu ülkesidir. Ürdün, WTO, GATT, GATS ve TRIPs üyesidir. İmzaladığı Serbest Ticaret Anlaşmaları şunlardır:
-Aghadir Anlaşması
-Avrupa Serbest Ticaret Birliği
-Ürdün-Singapur Serbest Ticaret Anlaşması
-Büyük Arap Serbest Ticaret Anlaşması (GAFTA-Mısır, Irak, Ürdün, Kuveyt, Libya, Moritanya, Filistin, Somali, Sudan, Tunus, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Yemen)
-Ürdün-ABD Serbest Ticaret Anlaşması
-Ürdün-Kanada Serbest Ticaret Anlaşması
Ayrıca, ABD, İsrail ve Ürdün arasında mevcut olan Nitelikli Sanayi Bölgesi (Qualifying Industrial Zone-QIZ) Anlaşması ve bir çok ülke ile imzaladığı Yatırımların Teşviki ve Korunması Anlaşması mevcuttur. QIZ özellikle tekstil sanayi için kurulmuş, ABD’ye ihracatta kota muafiyeti tanıyan bunun karşılığında %35 Ürdün ve %8 İsrail girdisini şart koşan bir sistemdir. Ürdün-ABD Serbest Ticaret Anlaşması uyarınca 2010 yılında süresini tamamlayacaktır.
2000 yılından itibaren Ürdün’de kurulmaya başlayan QIZ’ler (İsrail katma değer katkısıyla üretilen başta tekstil ve hazır giyim olmak üzere hafif sanayi mamulleri) ABD’ne ihracatta ciddi kolaylıklar ve menfaat sağlamış, başlangıçta ekonomik büyümenin ana unsurlarından biri olmuştur.
Ürdün, 2006-2008 yılları arasında özelleştirmeden ciddi gelir elde etmiştir. Jordan’s Executive Privatisation Commission “Puplic Private Partnership” programı adı altında yeni bir rol üstlenmiş özellikle altyapı konusunda pilot projeler geliştirmeye başlamıştır. Bu projelerden bazıları güneş enerjisi, atık su arıtma tesisleri, otobüs terminallerinin yenilenmesidir.
İşsizlik ve enflasyon uzun yıllar Ürdün’ün temel problemi olmuştur. 2002 yılında IMF programına girmiş ve para politikaları, serbest pazar ekonomisinin gerekleri, özelleştirme, yabancı sermaye yatırımları açısından programı başarı ile yürütmüş, makroekonomik düzeyde köklü yapısal değişiklikler gerçekleştirilmiştir.
Ülke ekonomisinin temel dayanaklarından birisi aldığı dış yardımlardır. Özellikle iş gücü yaratacak alanlara yabancı sermayeyi daha fazla çekmek, bütçe açığını azaltmak, dış yardımlara ihtiyacı azaltıcı tedbirler almak ülkenin ana meseleleridir.
2008 yılında Ürdün iç siyasetinin gündemi ağırlıklı olarak ekonomik sorunlara odaklanmış, hükümet ekonomik alanda ciddi sınamaları göğüslemek durumunda kalmıştır. Petrol ürünlerinin yanı sıra un ve şeker gibi temel gıda maddeleri üzerindeki sübvansiyonların kaldırılması, bütçe üzerindeki yükün hafifletilmesi bakımından doğru sayılabilecek bir adım olmakla beraber, ülkede çoğunluğu oluşturan dar gelirli kesimlerin yaşam koşullarında daha da zorlayan bir etki yaratmıştır. 2008’in ilk yarısında petrol fiyatlarındaki büyük artış, enerji ihtiyacının büyük kısmını petrol ithalatı yoluyla karşılayan Ürdün ekonomisini derinden etkilemiştir. Enflasyon oranı 2008 yılı sonu itibariyle resmi verilere göre %13’ü aşmıştır. Hükümet düşük gelirli kesimlerin yaşam koşullarının daha kötüleşmemesine yönelik tedbirlere (toplu konut projeleri, memur asker ve emeklilerin maaşlarına zam yapılması, bazı gıdaların ithalatında vergi muafiyeti vb) öncelik vermeye başlamıştır.
ÜRDÜN’DE YAŞANAN EKONOMİK GELİŞMELERİN ÖZETİ
-2008 yılında Ürdün’de büyüme oranı %5,6 olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılında ise ekonomik kriz dikkate alınarak söz konusu oranının %3,5 olması planlanmaktadır. 2008 yılındaki büyümede, ihracattaki artış, servis sektöründeki büyüme (özellikle sağlık ve turizm), yabancı sermaye yatırımlarındaki düzenli artış, ana yatırım projelerinin ve yapısal reformların devamı rol oynamıştır. Finans ve sigorta sektörü, elektrik ve su, sosyal hizmetler, restoran ve otel işletmeciliği, madencilik, nakliye ve haberleşme büyüyen sektörlerdir. Buna karşılık toptan ve perakende ticaret, imalat, gayri menkul ve inşaat gerileyen sektörler olmuştur.
-2009 yılı bütçe açığı ise 971,5 milyon $ veya GSYİH’nın %4,6’sı olarak hedeflenmiştir.
-Merkez Bankasındaki yabancı para rezervi, 2008 yılı sonu itibariyle 7,7 milyar seviyesine gelmiştir. Bu artış 2,1 milyar dolarlık Paris Klubü Kreditörlerine yapılan borç ödemesine rağmen gerçekleşmiştir. 2008 yılı ekonomik yavaşlama dikkate alınarak Merkez Bankası birçok önlemi uygulamaya geçirmiş, 2009 yılı sonuna kadar yerli ve yabancı para cinsinden bütün mevduat devlet garantisi altına alınmıştır. 2007 yılına kıyasla, Amman Borsa’sında birçok gösterge negatif performans sergilemiştir.
-Dış yardımlar dahil bütçe açığı 2008 yılında 976,7 milyon $ olarak gerçekleşirken 2007 yılında 867,5 milyon $ dir.(Sırasıyla GSYIH’nın %4,9 ve %5,2.) Bütçe açığının 2008 yılında yükselmesindeki etken 2007 yılına göre, kamu harcamalarının %19 ve kamu gelirlerinin ise %18 artmasıdır. Harcamalardaki artışın temel nedenleri kalkan sübvansiyonlar ile artan hayat pahalılığı karşısında memur ve emeklilere yapılan maaş zamları, askeri harcamalar,sosyal güvenlik sisteminin harcamaları oluşturmuştur. Kamu gelirlerinin 2008 yılı artışında dış yardımın bir önceki yıla göre %109,1 artmasının rolü büyüktür. Toplam iç borç 2008 yılında 8.113,1 milyon $ sınırına dayanmış yani GSYİH’nın %41,5 olmuştur (2007 yılına göre 2.903,2 milyon $ lık bir artış ile). Dış borç ise 2008 yılı sonunda bir önceki yıla göre 2.274,4 milyon $ azalarak 5,132.7 milyon $ seviyesine gelmiş diğer bir ifade ile GDP’nin %26.3 sini oluşturmuştur. 2008 yılı sonu bütçe açığı GSYİH’nın %5’idir.
-2008 yılında Milli Gelir (GSMH) 20.959,1 milyon $ ile bir önceki yıla göre %20,9 yükselmiştir.2007 yılında GSMH artışı ise bir önceki yıla göre %12,5’tir. Bu sıçrama yurt dışı gelirlerindeki artış ile bağlantılıdır. Keza, harcanabilir gelirde (GNDI) 2008 yılında, 2007 yılına göre %21,8 artarak 24.493 milyon $ olarak gerçekleşmiştir.
-Kişi başı Milli Gelir 2008 yılında bir önceki yıla göre %18,4 artarak 3.421 $ seviyesine gelmiştir.
-Enflasyon oranı, 2008 yılında %14 civarında gerçekleşmiştir. Bir önceki yılda bu oran %5,4’tür. Enflasyondaki bu ciddi sıçramada, Şubat 2008’de petroldeki sübvansiyonun kalkmasının, elektrik fiyatlarının yükselmesinin, taşımacılık fiyatlarının, tahıl fiyatlarının, tavuk ve et ürünlerinin fiyatlarının yükselmesinin etkisi olmuştur.
-İhracat 2008 yılında 7,787.3 milyon $, ithalat ise 16,892.9 milyon $, dış ticaret açığı ise 9,105.6 milyon $ olmuştur. Bir önceki yıla göre ihracat ve ithalat artışı sırasıyla, %73 ve %23,2’dir. Artışlardaki nedenler uluslar arası piyasada fosfat, potas, ham petrol, gıda ve metal fiyatlarında meydana gelen yükselmeler olmuştur.
-2008 yılında turizm gelirleri bir önceki yıla kıyasla %27,5 artarak 3 milyar $ seviyesine ulaşmıştır. (2007 yılı geliri 2,3 milyar $’dır.)
-2007 yılında Ödemeler Dengesi Cari Açığı 2.932,9 milyon $ daralmış veya GSYİH’nin %17,7’si iken, 2008 yılında Ödemeler Dengesi Cari Açığı 2.426 milyon $ veya GSYİH’nin %12,1 olarak gerçekleşmiştir.
-UNCTAD tarafından yayımlanan 16 Arap ülkesi dahil 141 ülkeyi kapsayan “World Investment Report 2008” çerçevesinde, Ürdün, doğrudan yabancı yatırımlar konusunda Arap ülkeleri içinde (Umman, Suudi Arabistan, BAE, Tunus önünde) birinci, 141 ülke arasında da altıncı sırada yer almakta olup Dünya genelinde de en iyi 10 arasında yer almaktadır.
Yıllara Göre Ürdün’e Ait Başlıca Göstergeler
|
Yıllar |
GSYİH (Milyar $) |
Kişi Başına Gelir($) |
Büyüme Oranı |
Enflasyon Oranı (%) |
İhracat (Milyar $) |
İthalat (Milyar $) |
|
2000 |
8,4 |
1.680 |
4,3 |
0,7 |
1,9 |
4,1 |
|
2001 |
8,9 |
1.712 |
5,3 |
1,8 |
2,3 |
4,3 |
|
2002 |
9,6 |
1.811 |
5,8 |
1,8 |
2,8 |
4,5 |
|
2003 |
10,2 |
1.855 |
4,2 |
2,3 |
3,1 |
5,1 |
|
2004 |
11,1 |
1.982 |
8,4 |
2,6 |
3,9 |
7,2 |
|
2005 |
12,7 |
2.316 |
7,2 |
3,5 |
4,3 |
10,4 |
|
2006 |
14,3 |
2.518 |
6,4 |
6,1 |
4,1 |
11,5 |
|
2007 |
16,5 |
2.888 |
6,2 |
5,4 |
4,5 |
13,7 |
|
2008 |
20,1 |
3.421 |
5,6 |
13,7 |
7,8 |
16,9 |
Kaynak: T.C. Amman Büyükelçiliği, Ülke Raporu, 2009
2008 yılında ihracat hacmi bir önceki yıla kıyasla yüzde 73 oranında artarak 7,8 milyar dolara ulaşmıştır. İhracattaki bu artış esas itibariyle Ürdün’ün temel ihracat kalemlerini oluşturan fosfat ve potaşın fiyatlarının uluslararası piyasalarda yükselmesinden kaynaklanmıştır. Diğer taraftan, ithalat yüzde 23,2 oranında artmış ve 16,9 milyar dolar olmuştur. Dış ticaret hacmi 23 milyar dolar olurken, dış ticaret açığı 2008 yılı sonunda 9,1 milyar dolara ulaşmıştır.
2008 yılında Ürdün’ün başlıca ticaret ortakları sırasıyla Suudi Arabistan, Çin, ABD, Hindistan, Almanya, Irak ve Mısır olmuştur. Bu ülkelerle 2008 yılında gerçekleştirilen ticaret, Ürdün’ün toplam ticaret hacminin yarısına tekabül etmektedir.
Ürdün’ün temel ihracat kalemlerinden tekstil ürünlerinin dış satımında 2008 yılında yüzde 15,1 düşüş yaşanmıştır. Çok büyük bir oranda ABD pazarına yönelen (% 93) bu kalemin 2008 yılında dış satımından 1.012 milyar dolar gelir elde edilmiştir.
Ürdün’ün temel ihracat kalemlerinden olan potasın 2008 yılındaki dış satımı yüzde 139,8 oranında artarak 770,3 milyon dolara ulaşmıştır. Hindistan, Çin ve Malezya başlıca alıcı ülkelerdir. Bu artış, uluslararası piyasalarda potasın fiyatının yüzde 136 oranında yükselmesinden kaynaklanmıştır. İhraç edilen potas miktarı ise 2008 yılında yüzde 1,4 oranında artmıştır.
Diğer ihracat kalemi olan gübrenin dış satımı, dünya piyasalarındaki fiyat yükselişine bağlı olarak, yüzde 90,9 oranında artarak 587,3 milyon dolar olmuştur. Hindistan ve Japonya bu ürünün satıldığı başlıca ülkelerdir.
Dünya piyasalarındaki fiyat değişiklerine bağlı olarak, fosfat ihracatı da 2008 yılında yüzde 167 oranında artmıştır (521,7 milyon dolar).
Diğer önde gelen ihracat kalemlerini ise tıbbi ürün ve ilaçlar, sebzeler ve makine ulaştırma aksamı oluşturmuştur.
Başlıca Ülkeler İtibarıyla Ürdün Dış Ticareti (Milyon $)
|
Ülkeler |
2007 |
2008 |
Değişim % |
|
Suudi Arabistan |
3.212,8 |
4.125,9 |
28,4 |
|
Çin |
1.383,1 |
1.864,8 |
34,8 |
|
ABD |
1.870,0 |
1.815,3 |
-2,9 |
|
Hindistan |
773,4 |
1.785,5 |
130,9 |
|
Almanya |
1.034,4 |
1.023,5 |
-1,1 |
|
Irak |
546,4 |
837,5 |
53,3 |
|
Mısır |
656,0 |
835,8 |
27,4 |
|
Ukrayna |
325,9 |
712,9 |
118,7 |
|
Japonya |
479,0 |
650,2 |
35,7 |
|
İtalya |
477,5 |
593,0 |
24,2 |
|
Güney Kore |
444,3 |
583,3 |
31,3 |
|
Diğerleri |
7.025,1 |
9.852,5 |
17,8 |
|
Toplam |
18.228,6 |
24.680,2 |
26,7 |
Kaynak: T.C. Amman Büyükelçiliği, Ülke Raporu, 2009
2008 yılı ithalat kalemlerine bakıldığında, Suudi Arabistan’dan gelen ham petrol ilk sırayı almaktadır. Ulaştırma araç ve yedek parçaları, demir-çelik ile tarım, sanayi ve inşaat sektöründe kullanılan özel makineler ve telekomünikasyon ürünleri diğer önemli ithalat kalemlerini oluşturmaktadır. 2008 yılında Ürdün’ün ithalatında yer alan en önemli ülkeler; %33,4 GAFTA ülkeleri, %20,9 ile AB, %10,4 Çin, %4,6 ile ABD ve %3,3 ile Güney Kore olmuştur.
Başlıca İthal Kalemleri 2008, USD Million
Kaynak: T.C. Amman Büyükelçiliği, Ülke Raporu, 2009
A. TÜRKİYE-ÜRDÜN DIŞ TİCARETİ
Türkiye-Ürdün Dış Ticareti (Bin $)
|
YILLAR |
İHRACAT |
DEĞİŞİM (%) |
İTHALAT |
DEĞİŞİM (%) |
HACİM |
DENGE |
|
|
1999 |
88.157 |
- |
16.643 |
- |
104.799 |
71.514 |
|
|
2000 |
99.534 |
12,9 |
27.273 |
63,9 |
126.806 |
72.261 |
|
|
2001 |
118.901 |
19,5 |
13.525 |
-50,4 |
132.426 |
105.376 |
|
|
2002 |
116.650 |
-1,9 |
18.382 |
35,9 |
135.033 |
98.268 |
|
|
2003 |
149.618 |
28,3 |
16.851 |
-8,3 |
166.469 |
132.768 |
|
|
2004 |
229.464 |
53,4 |
14.156 |
-16,0 |
243.621 |
215.308 |
|
|
2005 |
288.648 |
25,8 |
28.321 |
100,1 |
316.969 |
260.327 |
|
|
2006 |
321.661 |
11,4 |
9.319 |
-67,1 |
330.980 |
312.341 |
|
|
2007 |
389.305 |
21,0 |
11.597 |
24,4 |
400.902 |
377.708 |
|
|
2008 |
460.738 |
18,3 |
25.289 |
118,1 |
486.027 |
435.449 |
|
|
2008/6 aylık |
214.182 |
- |
8.125 |
- |
222.307 |
206.058 |
|
|
2009/6 aylık |
177.831 |
-17,0 |
4.986 |
-38,6 |
182.817 |
172.844 |
Kaynak: TÜİK
Türkiye ile Ürdün arasındaki ticaret rakamları yukarıdaki tabloda verilmiş olup 1999 yılında yaklaşık 105 milyon $ olan toplam dış ticaret hacmi on yıl içerisinde yaklaşık 5 katına çıkarak 2008 yılında 486 milyon $’a ulaşmıştır. 2008 yılında gerçekleşen 460 milyon $ ihracatımıza karşılık söz konusu ülkeden 25 milyon $ ithalatımız bulunmaktadır. Ürdün ile dış ticaretimiz ülkemiz lehine olup dış ticaret dengesi 2008 yılında 435 milyon $ olmuştur.
Türkiye’nin Ürdün’e İhraç Ettiği Başlıca Mallar ($)
|
FASIL |
ÜRÜN ADI |
2007 |
2008 |
DEĞİŞİM (%) |
PAY |
|
27 |
MİNERAL YAKITLAR,MİNERAL YAĞLAR VE MÜSTAHSALLARI,MUMLAR |
44.353.649 |
58.763.984 |
32,49 |
12,75 |
|
84 |
MAKİNE VE AKSAMLARI |
49.826.876 |
48.441.989 |
-2,78 |
10,51 |
|
73 |
DEMİR VEYA ÇELİKTEN EŞYA |
25.850.956 |
40.526.642 |
56,77 |
8,80 |
|
85 |
ELEKTRİKLİ MAKİNA VE CİHAZLAR,AKSAM VE PARÇALARI |
31.021.392 |
37.057.034 |
19,46 |
8,04 |
|
44 |
AĞAÇ VE AĞAÇTAN MAMUL EŞYA;ODUN KÖMÜRÜ |
16.321.653 |
20.273.894 |
24,21 |
4,40 |
|
87 |
MOTORLU KARA TAŞITLARI,TRAKTÖR,BİSİKLET,MOTOSİKLET VE DİĞER |
16.627.061 |
19.931.126 |
19,87 |
4,33 |
|
39 |
PLASTİK VE PLASTİKTEN MAMUL EŞYA |
16.132.304 |
17.578.821 |
8,97 |
3,82 |
|
24 |
TÜTÜN VE TÜTÜN YERİNE GEÇEN İŞLENMİŞ MADDELER |
9.012.532 |
15.584.487 |
72,92 |
3,38 |
|
72 |
DEMİR VE ÇELİK |
11.344.398 |
13.880.947 |
22,36 |
3,01 |
|
07 |
YENİLEN SEBZELER VE BAZI KÖK VE YUMRULAR |
8.859.081 |
12.179.285 |
37,48 |
2,64 |
|
|
DİĞER ÜRÜNLER |
159.955.177 |
176.519.930 |
10,36 |
38,31 |
|
|
TOPLAM |
389.305.079 |
460.738).139 |
18,35 |
100,00 |
Kaynak: TÜİK
Mal grupları bazında verilere bakıldığında; 2008 yılında Türkiye’nin Ürdün’e en fazla mineral yakıtlar, yağlar ve mustahsalları (59 milyon $) ihraç ettiği görülmektedir. Bu ürün grubunu, makine ve aksamlar (48 milyon $) ile demir ve çelikten eşya (41 milyon $) takip etmektedir. Türkiye’nin Ürdün’e makine ve aksamları ihracatı 2008 yılında azalma gösterse de bu mal grubu toplam ihracat içerisindeki yüzde onluk payını korumaktadır. Türkiye’nin Ürdün’e ihraç ettiği başlıca mal grupları arasında en fazla artış %56,8 ile demir veya çelikten eşyada görülmektedir.
Türkiye'nin Ürdün’den İthal Ettiği Başlıca Mallar ($)
|
FASIL |
ÜRÜN ADI |
2007 |
2008 |
DEĞİŞİM (%) |
PAY |
|
28 |
İNORGANİK KİMYASAL MÜSTAHSALLAR,ORGANİK,İNORGANİK BİLEŞİKLER |
3.700.487 |
16.440.108 |
344,3 |
65,0 |
|
56 |
VATKA,KEÇE,DOKUNMAMIŞ MENSUCAT,ÖZEL İPLİK,SİCİM VE MAMULLERİ |
1.118.703 |
1.290.142 |
15,3 |
5,1 |
|
61 |
ÖRME GİYİM EŞYASI VE AKSESUARLARI |
654.951 |
1.257.689 |
92,0 |
5,0 |
|
31 |
GÜBRELER |
488.780 |
1.066.044 |
118,1 |
4,2 |
|
76 |
ALUMİNYUM VE ALUMİNYUM EŞYA |
20.428 |
941.559 |
- |
3,7 |
|
73 |
DEMİR VEYA ÇELİKTEN EŞYA |
609.133 |
845.461 |
38,8 |
3,3 |
|
48 |
KAĞIT VE KARTON;KAĞIT HAMURUNDAN KAĞIT VE KARTONDAN EŞYA |
225.555 |
483.843 |
114,5 |
1,9 |
|
30 |
ECZACILIK ÜRÜNLERİ |
566 |
462.051 |
- |
1,8 |
|
72 |
DEMİR VE ÇELİK |
455 |
299.128 |
- |
1,2 |
|
38 |
MUHTELİF KİMYASAL MADDELER |
160.877 |
264.389 |
64,3 |
1,0 |
|
|
Diğer |
4.617.362 |
1.938.342 |
-58,0 |
7,7 |
|
|
TOPLAM |
11.597.297 |
25.288.756 |
118,1 |
100,0 |
Kaynak: TUİK
2008 yılında Türkiye’nin Ürdün’den en fazla ithal ettiği ürün inorganik kimyasal mustahsallar, organik, inorganik bileşiklerdir ve bu mal grubunun ithalatı bir önceki seneye göre %344 oranında artış göstererek toplam ithalatın %65’ini oluşturmuştur. İthalat artışında dikkat çeken diğer mal grupları ise aluminyum ve aluminyum eşya, eczacılık ürünleri ve demir ve çeliktir.
B. ÜRDÜN’ÜN MAKİNE VE AKSAMLARI SEKTÖRÜ DIŞ TİCARETİ
Birleşmiş Milletler verilerine göre; Ürdün’ün 2008 yılı itibarıyla makine ihracatı %55,9 artışla 304 milyon $ seviyesinde gerçekleşmiştir. Ürdün’ün en fazla makine ihraç ettiği ülkeler Serbest Bölgeler’in ardından Irak, Suudi Arabistan ve BAE’dir.
Ürdün’ün Ülkelere Göre Makine ve Aksamları İhracatı (Bin $) - 84. Fasıl
|
|
Ülkeler |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2008 |
2008/2007 |
|
1 |
Serbest Bölgeler |
42.645.560 |
63.222.051 |
57.092.438 |
63.911.786 |
80.889.942 |
26,6 |
|
2 |
Irak |
25.220.946 |
23.265.528 |
13.030.991 |
18.450.526 |
42.056.005 |
127,9 |
|
3 |
Suudi Arabistan |
7.875.196 |
5.878.882 |
11.912.553 |
14.901.589 |
25.739.474 |
72,7 |
|
4 |
BAE |
9.864.413 |
14.985.153 |
26.459.852 |
11.748.910 |
25.337.363 |
115,7 |
|
5 |
Suriye |
19.244.662 |
27.816.136 |
26.585.698 |
25.144.757 |
16.118.278 |
-35,9 |
|
6 |
Hollanda |
222.171 |
331.359 |
530.168 |
915.766 |
15.969.501 |
- |
|
7 |
Katar |
667.612 |
2.488.695 |
3.102.677 |
7.086.372 |
11.343.780 |
60,1 |
|
8 |
Mısır |
1.410.195 |
3.998.520 |
4.657.479 |
5.417.964 |
10.705.903 |
97,6 |
|
9 |
Lübnan |
1.282.196 |
5.149.775 |
3.133.677 |
2.834.045 |
10.303.732 |
263,6 |
|
10 |
Ukrayna |
266.876 |
43.310 |
1.000 |
54.300 |
8.466.941 |
- |
|
11 |
ABD |
3.830.077 |
6.264.365 |
5.587.329 |
5.541.288 |
8.304.690 |
49,9 |
|
12 |
Fas |
380.418 |
1.578.219 |
235.284 |
1.881.605 |
7.596.277 |
303,7 |
|
13 |
Kuveyt |
1.693.158 |
3.798.278 |
7.136.493 |
6.431.132 |
6.075.037 |
-5,5 |
|
14 |
İran |
104.891 |
137.223 |
282.062 |
301.963 |
5.767.235 |
- |
|
15 |
Filistin |
1.777.724 |
1.985.015 |
2.553.694 |
3.142.914 |
4.327.869 |
37,7 |
|
|
Diğer |
20.454.395 |
27.819.920 |
17.985.457 |
27.569.794 |
25.519.110 |
-7,4 |
|
|
TOPLAM |
136.940.490 |
188.762.429 |
180.286.852 |
195.334.711 |
304.521.137 |
55,9 |
Kaynak: BM İstatistik Bölümü
Ürdün’ün makine ve aksamları ihracatında ilk sırada 56,1 milyon $ ile “klima cihazları” yer almaktadır. Ürdün’ün klima cihazları ihracatında 2008 yılında %92 oranında artış yaşanmıştır. Klima cihazlarını buzdolapları, dondurucular, soğutucular, ısı pompaları ve otomatik bilgi işlem makineleri takip etmektedir. Ürdün’ün ihraç ettiği başlıca makineler arasında en fazla ihracat artışı “alternatif-rotatif kıvılcım ateşlemeli, içten yanmalı motorlar”da görülmektedir. Söz konusu makinelerin ihracat değeri 2008 yılında 15,2 milyon $’dır.
Ürdün’ün Makine ve Aksamları İhracatındaki Başlıca Kalemler ($)
|
GTİP |
GTİP TANIMI |
2007 |
2008 |
2008/2007 %Değişim |
|
8415 |
KLIMA CIHAZLARI-VANTILATÖRLÜ, ISI, NEM DEGISTIRME TERTIBATLI |
29.266.851 |
56.180.204 |
92,0 |
|
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOGUTUCULAR, ISI POMPALARI |
29.162.207 |
35.332.111 |
21,2 |
|
8471 |
OTOMATIK BILGI ISLEM MAKINELERI, ÜNITELERI |
17.100.652 |
23.285.586 |
36,2 |
|
8450 |
ÇAMASIR YIKAMA MAKINELERI |
22.129.339 |
22.004.431 |
-0,6 |
|
8407 |
ALTERNATIF-ROTATIF KIVILCIM ATESLEMELI, IÇTEN YANMALI MOTORLAR |
2.812.039 |
15.287.094 |
443,6 |
|
8421 |
SANTRIFÜJLE ÇALISAN KURUTMA, FILTRE, ARITMA CIHAZLARI |
7.877.210 |
13.165.231 |
67,1 |
|
8473 |
YAZI, HESAP, MUHASEBE, BILGI ISLEM, BÜRO IÇIN DIGER MAKINE VE CIHAZLARIN AKSAMI |
5.545.104 |
13.024.640 |
134,9 |
|
8431 |
AGIR IS MAKINE VE CIHAZLARININ AKSAMI, PARÇALARI |
9.148.162 |
12.164.650 |
33,0 |
|
8429 |
DOZERLER, GREYDER, SKREYPER, EKSKAVATÖR, KÜREYICI, YÜKLEYICI VB. |
8.984.663 |
11.600.954 |
29,1 |
|
8479 |
KENDINE ÖZGÜ FONKSIYONLU MAKINE VE CIHAZLAR |
2.748.314 |
7.723.038 |
181,0 |
|
|
Diğer |
60.560.170 |
94.753.195 |
56,5 |
|
|
TOPLAM |
195.334.711 |
304.521.137 |
55,9 |
Kaynak: BM İstatistik Bölümü
Ürdün’ün 84. fasıl bazında makine ithalatı 2008 yılında bir önceki seneye göre %23,4 oranında artış göstererek 1,4 milyar $’a yükselmiştir. Çin, Almanya, İtalya, G.Kore Cumhuriyeti ve ABD Ürdün’ün makine ithal ettiği başlıca ülkelerdir. Türkiye ise 2008 yılında Ürdün’ün makine ithalatında 9. sırada bulunmaktadır.
Ürdün’ün Ülkelere Göre Makine ve Aksamları İthalatı (Bin $) - 84. Fasıl
|
|
Ülkeler |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2008 |
2008/2007 |
|
1 |
Çin |
77.306.299 |
164.784.513 |
171.108.214 |
204.106.090 |
296.342.395 |
45,2 |
|
2 |
Almanya |
87.665.038 |
129.986.128 |
113.533.029 |
179.314.491 |
203.088.856 |
13,3 |
|
3 |
İtalya |
62.328.854 |
70.365.358 |
111.433.595 |
99.216.429 |
166.172.254 |
67,5 |
|
4 |
G.Kore Cum. |
29.551.264 |
43.754.586 |
34.734.646 |
83.444.355 |
108.321.462 |
29,8 |
|
5 |
ABD |
59.753.421 |
100.980.354 |
83.941.820 |
78.487.983 |
101.051.062 |
28,7 |
|
6 |
Japonya |
51.571.164 |
40.129.430 |
44.859.651 |
60.943.145 |
85.878.843 |
40,9 |
|
7 |
İngiltere |
34.289.582 |
43.356.048 |
36.869.292 |
39.382.781 |
60.686.392 |
54,1 |
|
8 |
Norveç |
49.093 |
328.188 |
65.822 |
31.224 |
60.663.615 |
- |
|
9 |
Türkiye |
18.470.742 |
25.349.467 |
35.640.267 |
49.826.876 |
48.441.989 |
-2,8 |
|
10 |
Fransa |
12.131.683 |
21.751.016 |
26.806.345 |
97.152.205 |
31.054.924 |
-68,0 |
|
11 |
Diğer Asya Ülkeleri |
17.309.878 |
23.039.391 |
22.359.925 |
22.198.486 |
27.586.655 |
24,3 |
|
12 |
Tayland |
12.637.485 |
15.744.080 |
16.723.295 |
19.913.480 |
22.301.012 |
12,0 |
|
13 |
Belçika |
9.707.017 |
8.399.629 |
12.270.739 |
16.168.401 |
21.322.080 |
31,9 |
|
14 |
Hollanda |
6.011.769 |
6.451.406 |
18.416.327 |
36.924.866 |
18.501.146 |
-49,9 |
|
15 |
Mısır |
6.920.429 |
8.639.975 |
9.134.564 |
15.632.857 |
18.498.552 |
18,3 |
|
|
Diğer |
87.404.453 |
89.968.167 |
105.961.863 |
166.898.983 |
172.990.691 |
3,6 |
|
|
TOPLAM |
573.108.171 |
793.027.736 |
843.859.394 |
1.169.642.652 |
1.442.901.928 |
23,4 |
Kaynak: BM İstatistik Bölümü
Ürdün’ün makine ve aksamları ithalatındaki başlıca kalemler arasında ilk sırayı 8471 nolu GTİP’de bulunan “otomatik bilgi işlem makineleri, üniteleri” almaktadır. Ülkenin diğer önemli makine sektörü ithal kalemleri arasında ise; “kendine özgü fonksiyonlu makine ve cihazlar”, “yazı, hesap, muhasebe, bilgi işlem, büro için diğer makine ve cihazlar” gibi alt ürün grupları yer almaktadır. Otomatik bilgi işlem makineleri ve kendine özgü fonksiyonlu makine ve cihazlar ithalatı toplam ithalatın içerisinde %21 oranında bir pay oluşturmaktadır.
Ürdün’ün Makine ve Aksamları İthalatındaki Başlıca Kalemler (Bin $)
|
GTİP |
GTİP TANIMI |
2007 |
2008 |
2008/2007 |
|
8471 |
OTOMATIK BILGI ISLEM MAKINELERI, ÜNITELERI |
119.421.100 |
161.299.870 |
35,1 |
|
8479 |
KENDINE ÖZGÜ FONKSIYONLU MAKINE VE CIHAZLAR |
45.957.111 |
141.940.594 |
208,9 |
|
8473 |
YAZI, HESAP, MUHASEBE, BILGI ISLEM, BÜRO IÇIN DIGER MAKINE VE CIHAZLARIN AKSAMI |
63.147.090 |
78.975.965 |
25,1 |
|
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOGUTUCULAR, ISI POMPALARI |
60.109.923 |
71.562.952 |
19,1 |
|
8415 |
KLIMA CIHAZLARI-VANTILATÖRLÜ, ISI, NEM DEGISTIRME TERTIBATLI |
39.849.082 |
65.162.430 |
63,5 |
|
8430 |
TOPRAK, MADEN, CEVHERI TASIMA, AYIRMA, SEÇME VB. IS MAKINELERI |
15.664.455 |
63.876.295 |
307,8 |
|
8419 |
ISI DEGISIKLIGI YÖNTEMI ILE MADDELERI ISLEMEK IÇIN CIHAZLAR |
22.474.480 |
60.893.671 |
170,9 |
|
8414 |
HAVA-VAKUM POMPASI, HAVA/GAZ KOMPRESÖRÜ, VANTILATÖR, ASPIRATÖR |
38.215.497 |
51.977.255 |
36,0 |
|
8421 |
SANTRIFÜJLE ÇALISAN KURUTMA, FILTRE, ARITMA CIHAZLARI |
41.470.022 |
51.061.762 |
23,1 |
|
8431 |
AGIR IS MAKINE VE CIHAZLARININ AKSAMI, PARÇALARI |
28.025.674 |
49.832.922 |
77,8 |
|
|
Diğer |
695.308.218 |
646.318.212 |
-7,0 |
|
|
TOPLAM |
1.169.642.652 |
1.442.901.928 |
23,4 |
Kaynak: BM İstatistik Bölümü
C. TÜRKİYE İLE ÜRDÜN’ÜN MAKİNE VE AKSAMLARI SEKTÖRÜ DIŞ TİCARETİ
2008 yılında Ürdün’e 84. fasıl itibariyle makine ve aksamları sektörü ihracatımız %2,8 oranında azalma kaydederek 48,4 milyon $ gerçekleşmiştir ancak aynı yıl ithalatımız da %93,1 oranında azalma göstermiş ve 207 bin $ kaydedilmiştir. Özellikle 2003 yılından itibaren Ürdün’e makine ihracatımız hızlı bir artış göstermiştir. 2002-2008 yılları arasında Ürdün ile Türkiye arasındaki makine ve aksamları dış ticaret hacmi yaklaşık dört katına çıkmıştır. Son 7 yıl içerisinde Ürdün’den makine ithalatına baktığımız zaman düzensiz bir seyir izlediği göze çarpmaktadır.
Türkiye ile Ürdün Arasındaki Makine ve Aksamları Dış Ticareti ($ -84. Fasıl)
|
|
2002 |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2008 |
|
|
Ürdün'e İhracatımız |
11.343.915 |
12.362.559 |
18.470.742 |
25.349.467 |
35.640.267 |
49.826.876 |
48.441.989 |
|
|
Ürdün'den İthalatımız |
110.899 |
67.689 |
94.667 |
208.789 |
167.735 |
3.016.634 |
207.235 |
|
|
Dış Ticaret Hacmi |
11.454.814 |
12.430.248 |
18.565.409 |
25.558.256 |
35.808.002 |
52.843.510 |
48.649.224 |
|
|
Dış Ticaret Dengesi |
11.233.016 |
12.294.870 |
18.376.075 |
25.140.678 |
35.472.532 |
46.810.242 |
48.234.754 |
|
|
İhracat Değişim (%) |
|
9,0 |
49,4 |
37,2 |
40,6 |
39,8 |
-2,8 |
|
|
İthalat Değişim (%) |
|
-39,0 |
39,9 |
120,6 |
-19,7 |
- |
-93,1 |
Kaynak: TUİK verileri
1. İHRACAT
84. fasıl itibarıyla Ürdün’e yönelik makine sektörü ihracatımızda önemli yer tutan kalemler ise dörtlü GTİP bazında incelendiğinde; ilk üç sırada yer alan 8415 nolu GTİP altında tanımlanan klima cihazları-vantilatörlü, ısı, nem değiştirme tertibatlı” (9 milyon $), 8413 nolu GTİP altında tanımlanan “sıvılar için pompalar, sıvı elevatörleri” (3,4 milyon $) ile 8418 nolu GTİP altında tanımlanan “buzdolapları, dondurucular, soğutucular, ısı pompaları”(3,3 milyon $), Ürdün’e makine ihracatımızda ilk 3 sırada yer alan kalemlerdir.
Ürdün’e Makine ve Aksamları İhracatımızda Başlıca Kalemler (84.Fasıl-$)
|
GTİP |
GTİP TANIMI |
2007 |
2008 |
2008/2007 |
|
8415 |
KLIMA CIHAZLARI-VANTILATÖRLÜ, ISI, NEM DEGISTIRME TERTIBATLI |
13.134.432 |
9.015.194 |
-31,4 |
|
8413 |
SIVILAR IÇIN POMPALAR, SIVI ELEVATÖRLERI |
1.658.731 |
3.411.966 |
105,7 |
|
8418 |
BUZDOLAPLARI, DONDURUCULAR, SOGUTUCULAR, ISI POMPALARI |
3.552.561 |
3.375.681 |
-5,0 |
|
8474 |
TOPRAK, TAS, METAL CEVHERI VB. AYIKLAMA, ELEME VB. IÇIN MAKINELER |
708.881 |
3.302.771 |
365,9 |
|
8479 |
KENDINE ÖZGÜ FONKSIYONLU MAKINE VE CIHAZLAR |
3.137.564 |
3.138.162 |
0,0 |
|
8408 |
DIZEL, YARI DIZEL MOTORLAR (HAVA BASINCI ILE ATESLENEN, PISTONLU) |
36.172 |
3.121.152 |
-
|
|
8481 |
MUSLUKÇU, BORUCU ESYASI-BASINÇ DÜSÜRÜCÜ, TERMOSTATIK VALF DAHIL |
1.249.391 |
2.398.486 |
92,0 |
|
8450 |
ÇAMASIR YIKAMA MAKINELERI |
1.413.355 |
1.829.228 |
29,4 |
|
8409 |
IÇTEN YANMALI, PISTONLU MOTORLARIN AKSAM-PARÇALARI |
1.347.387 |
1.610.767 |
19,5 |
|
8419 |
ISI DEGISIKLIGI YÖNTEMI ILE MADDELERI ISLEMEK IÇIN CIHAZLAR |
330.586 |
1.454.081 |
339,8 |
|
8431 |
AGIR IS MAKINE VE CIHAZLARININ AKSAMI, PARÇALARI |
2.505.114 |
1.420.083 |
-43,3 |
|
8421 |
SANTRIFÜJLE ÇALISAN KURUTMA, FILTRE, ARITMA CIHAZLARI |
3.023.601 |
1.305.950 |
-56,8 |
|
8422 |
YIKAMA, TEMIZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. ISLER IÇIN MAKINE, CIHAZ |
870.585 |
1.064.601 |
22,3 |
|
8455 |
METALLERI HADDELEME MAKINELERI, BUNLARIN SILINDIRLERI |
622.412 |
979.548 |
57,4 |
|
8426 |
GEMI VINÇLERI, MAÇUNALAR, HALATLI VINÇLER, DÖNER KÖPRÜLER |
897.965 |
921.284 |
2,6 |
|
8462 |
METALLERI DÖVME, ISLEME, KESME, SATAFLAMA PRESLERI, MAKINELERI |
1.794.151 |
894.880 |
-50,1 |
|
8470 |
HESAP, MUHASEBE, KAYDEDICI KASA, DAMGA BASAN MAKINELER |
130.532 |
883.514 |
- |
|
8429 |
DOZERLER, GREYDER, SKREYPER, EKSKAVATÖR, KÜREYICI, YÜKLEYICI VB. |
735.791 |
707.835 |
-3,8 |
|
8477 |
KAUÇUK, PLASTIK ESYA IMAL VE ISLEME MAKINE VE CIHAZLARI |
242.470 |
621.295 |
156,2 |
|
8441 |
KAGIT HAMURU, KAGIT ISLEME, KESME MAKINE VE CIHAZLARI |
500.000 |
534.252 |
6,9 |
|
|
Diğer |
11.935.195 |
6.451.259 |
-45,9 |
|
|
TOPLAM |
49.826.876 |
48.441.989 |
-2,8 |
Kaynak: TÜİK Verileri
2. İTHALAT
84. fasıl itibarıyla Türkiye’nin Ürdün’den makine ithalatı, 2007 yılında 3 milyon $ gerçekleşmişken 2008 yılında 207 bin $ gerçekleşmiştir.
2007 yılında Ürdün’e ithal edilen dizel yarı dizel motorlar toplam ithalatın %90’ını oluşturmaktadır. 2008 yılında Ürdün’den ithal edilen toprak, tas, metal cevheri vb. ayıklama, eleme vb. için makineler ise toplam ithalatın %60’ını oluşturmaktadır.
Ürdün’den Makine ve Aksamları İthalatımızda Başlıca Kalemler (84.Fasıl-$)
|
GTİP |
GTİP TANIMI |
2007 |
2008 |
2008/2007 |
|
8474 |
TOPRAK, TAS, METAL CEVHERI VB. AYIKLAMA, ELEME VB. IÇIN MAKINELER |
0 |
122.888 |
- |
|
8409 |
IÇTEN YANMALI, PISTONLU MOTORLARIN AKSAM-PARÇALARI |
0 |
26.999 |
- |
|
8483 |
TRANSMISYON MILLERI, KRANKLAR, YATAK KOVANLARI, DISLILER, ÇARKLAR |
9.883 |
15.397 |
55,8 |
|
8436 |
TARIM, ORMANCILIK, KÜMES HAYVANCILIGINA MAHSUS MAKINE, CIHAZLAR |
0 |
11.787 |
- |
|
8479 |
KENDINE ÖZGÜ FONKSIYONLU MAKINE VE CIHAZLAR |
0 |
10.366 |
- |
|
8413 |
SIVILAR IÇIN POMPALAR, SIVI ELEVATÖRLERI |
2.410 |
7.980 |
231,1 |
|
8477 |
KAUÇUK, PLASTIK ESYA IMAL VE ISLEME MAKINE VE CIHAZLARI |
0 |
5.378 |
- |
|
8471 |
OTOMATIK BILGI ISLEM MAKINELERI, ÜNITELERI |
29.056 |
2.556 |
-91,2 |
|
8431 |
AGIR IS MAKINE VE CIHAZLARININ AKSAMI, PARÇALARI |
1.339 |
2.522 |
88,3 |
|
8412 |
DIGER MOTORLAR VE KUVVET ÜRETEN MAKINELER |
0 |
715 |
- |
|
8422 |
YIKAMA, TEMIZLEME, KURUTMA, DOLDURMA VB. ISLER IÇIN MAKINE, CIHAZ |
0 |
647 |
- |
|
8408 |
DIZEL, YARI DIZEL MOTORLAR (HAVA BASINCI ILE ATESLENEN, PISTONLU) |
2.771.556 |
0 |
- |
|
8414 |
HAVA-VAKUM POMPASI, HAVA/GAZ KOMPRESÖRÜ, VANTILATÖR, ASPIRATÖR |
875 |
0 |
- |
|
8419 |
ISI DEGISIKLIGI YÖNTEMI ILE MADDELERI ISLEMEK IÇIN CIHAZLAR |
81.041 |
0 |
- |
|
8421 |
SANTRIFÜJLE ÇALISAN KURUTMA, FILTRE, ARITMA CIHAZLARI |
496 |
0 |
- |
|
8438 |
YIYECEK/IÇECEK SANAYINDE KULLANILAN MAKINE VE CIHAZLAR |
2.373 |
0 |
- |
|
8446 |
DOKUMA TEZGAHLARI (MAKINELERI) |
90.400 |
0 |
- |
|
8451 |
DOKUMA MADDELERINI YIKAMA, KURUTMA, ÜTÜLEME MAKINE VE CIHAZLARI |
158 |
0 |
- |
|
8455 |
METALLERI HADDELEME MAKINELERI, BUNLARIN SILINDIRLERI |
25.767 |
0 |
- |
|
8480 |
METAL DÖKÜMÜ IÇIN KASALAR, PLAKALAR, KALIP MODELLERI |
1.280 |
0 |
-100 |
|
|
TOPLAM |
3.016.634 |
207.235 |
-93,1 |
Kaynak: TÜİK Verileri
DEĞERLENDİRME
Ürdün, ekonomisi dışa açık bir ülkedir ve bu nedenle yaşanan ekonomik krizden de etkilenmiştir. Ürdün’ün önemli ticari ilişkileri Körfez Ülkeleri, ABD ve AB ülkeleri ile yaşanmaktadır. Söz konusu ekonomik krizde körfez ülkeleri petrol fiyatlarının düşmesi nedeniyle mali kayıplar yaşamış ve bu durum Ürdün’e gelecek olan yabancı sermaye ve dış yardımı azaltmıştır. Diğer taraftan, 2008 yılında petrol fiyatlarının düşmesi Ürdün’ün ithal kalemleri arasında önemli yeri olan çelik, tahıl, hayvancılık ürünlerinin fiyatlarının düşmesine ve Ürdün’ün önemli ihraç kalemleri olan fosfat, potas ve gübrenin dünya fiyatlarının yükselmesi neden olmuştur.
Global anlamda yaşanan ekonomik yavaşlama Ürdün’ün 2009 yılı verilerine de yansımıştır. Ürdün’ün dış ticaret hacmi 2009 yılının ilk beş ayı verilerine göre azalma kaydetmiştir. Bir önceki yılın aynı dönemine göre ithalatta %22 oranında azalma, aynı dönemde ihracatta %6,6 azalma gözlenmiştir. 2009 yılında Ürdün’ün fosfat ve potas ihracatı dışında bütün kalemleri gerilemiştir. İthalatın aksine ihracatta yaşanan bu durum ülkenin dış ticaretindeki küçülmeye işaret etmektedir.
Türkiye’nin Ürdün’e gerçekleştirdiği ihracat ve Türkiye lehine seyreden dış ticaret dengesi yıllar içinde düzenli bir şekilde artmaktadır. Ürdün’ün AB ve ABD ile imzalamış olduğu anlaşmalar ülkeyi bölgede farklı bir statüye koymaktadır. Bu yüzden büyümeye müsait olan bu ülkede uygun ortak yatırımları geliştirilerek, Türkiye’nin bölgede daha aktif bir hale gelmesi mümkündür. Ürdün yatırım, ekonomik ortam ve mevzuat açısından elverişli bir pazardır. Küçük bir pazar olmakla birlikte, Ürdün’ün bölge ülkeleri ve AB ile ticari entegrasyonu ve Nisan 1997’de AB ile imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşması çerçevesinde ülke pazarı gün geçtikçe büyümektedir. Bu çerçevede, Türkiye ile Ürdün arasında imzalanacak Serbest Ticaret Anlaşması’nın da bölgede genişleme açısından faydalı olacağı düşünülmektedir.
Bölgedeki son gelişmeler de göz önünde bulundurulduğunda, Ürdün’e gerçekleştirilen ticaret önem kazanmaktadır. Ürdün'e ihracatta makine ve aksamları başlıca potansiyel arz eden ürünler arasındadır. Makine ve aksamlarının yanı sıra petrol ürünleri, yapı malzemeleri, mobilya ve dekorasyon malzemeleri, plastik ve kauçuktan mamuller, çeşitli kimyasallar, tekstil ürünleri de sıralanabilir. Bu sanayi ürünleri içinde de özellikle ambalaj malzemeleri, klima ve soğutucular, elektrik transformatörleri, jeneratörler, iş makineleri ve gıda işleme makineleri öne çıkmaktadır.
Tarım ürünleri arasında ise tütün, taze meyve sebze, unlu ve sütlü mamuller, kakao ve kakaolu mamuller, hayvansal ve bitkisel yağlar, şeker ve şekerli mamuller, kuru baklagiller, hububat, kabuklu meyveler, makarna, turunçgiller, kurutulmuş meyveler, içme suyu, meyve suyu, reçel, çay, kahve ihracatı potansiyel arz etmektedir.
KAYNAKLAR
- T.C. Amman Büyükelçiliği, Ülke Raporu, 2009
- İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi, Ürdün Raporu, 2009
- Birleşmiş Milletler İstatistik Bölümü Verileri, http://unstats.un.org
- TÜİK Verileri
