Türkiye’nin Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri Sektörü

Tekstil sanayiinin birçok alt dalında her çeşit iplik, kumaş, giyim eşyası, ev tekstil, hazır giyim tekstil ürünlerini üretebilen Türkiye’nin son yıllar itibariyle gelişmiş ve büyük bir tekstil ve konfeksiyon makine parkı bulunmaktadır.

1980’li yıllara kadar sektörün ihtiyaç duyduğu  tekstil ve konfeksiyon makineleri ithal edilmiş; ancak 1980lerde küçük ve orta ölçekli makine üretimine başlanılmıştır. Günümüzde tekstil ve konfeksiyon makineleri imalatçıları, yüksek teknolojili makineler de dahil tekstil sanayinde kullanılan birçok makineyi üretebilmektir. Atmosferik jet veya püskürtmeli boya makineleri gibi makine kategorisinde, yerel düzeydeki üreticiler, uluslararası piyasalarda rekabet yaratabilmektedir. Türkiye’de tekstil ve konfeksiyon makineleri imalatçıları, genellikle küçük ve orta ölçekli olup, İstanbul ve İzmir’de yoğunlaşmışlardır. Sürekli değişen tekstil ve konfeksiyon talepleri, makine imalatına yön vermektedir. Türkiye’de de tekstil ve konfeksiyon makine imalatında, global trendler takip edilmekte, bunun neticesinde ise son teknolojili, daha verimli ve sofistike makinelerin imalatı yapılmaktadır. Yeni teknolojileri uygulayan ve tasarım geliştirmeye önem veren sektör, 1990’lı yıllara kadar iç piyasaya yönelik üretim yapmış, 1990’lı yıllardan itibaren dış pazarlara yönelmeye başlamıştır ve bugün ise yaklaşık 150 farklı ülkeye ihracat yapar duruma gelmiştir.

1. SEKTÖRÜN DÜNYADAKİ DURUMU

1.1. DÜNYA TEKSTİL VE KONFEKSİYON MAKİNELERİ İHRACATI

Birleşmiş Milletler (BM) İstatistik Bölümü verilerine göre 2006 yılında toplam dünya tekstil ve konfeksiyon makineleri ihracatı, bir önceki yıla göre %7,3 oranında artış göstererek 24,3 milyar $ değerine ulaşmıştır.  

2005-2006 Dünya Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İhracatında Başlıca Ülkeler*  (ABD Doları)

Kaynak: BM ve TÜİK Verileri
* BM İstatistik Bölümüne bilgi veren ülkeler arasında
Not: 8444, 8445, 8446, 8447, 8448, 8449, 8451, 8452 nolu GTİP’leri kapsamaktadır.

Almanya, dünya tekstil ve konfeksiyon makineleri ihracatından %23 pay almış ve sektörde ihracat yapan ülkeler arasında ilk sırada yer almıştır. Almanya’yı Japonya, İtalya, Çin ve İsviçre takip etmiştir.

2006 Yılı Dünya Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İhracatında Başlıca Ülkeler (ABD Doları)

2006 yılında, 225 milyon $ civarındaki ihracatı ile dünya sektör ihracatından Türkiye, tekstil makineleri ihraç eden ülkeler arasında 18. sırada yer almıştır.  2007 yılında ise dünya sektör ihracatında Almanya’nın sektör liderliğini devam ettirdiği dikkat çekmektedir. Türkiye ise 2007 yılında ihracatçı ülke sıralamasında 15. sıraya yükselmiştir.

2007 Dünya Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İhracatında Başlıca Ülkeler*

Kaynak: BM Verileri
* BM İstatistik Bölümüne bilgi veren ülkeler arasında
Not: 8444, 8445, 8446, 8447, 8448, 8449, 8451, 8452 nolu GTİP’leri kapsamaktadır.

1.2 DÜNYA TEKSTİL VE KONFEKSİYON MAKİNELERİ İTHALATI

2006 yılında dünya tekstil ve konfeksiyon makineleri ithalatı, bir önceki seneye kıyasla %2,4 oranında artarak 23,2 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 

2005-2006 Dünya Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İthalatında Başlıca Ülkeler  (ABD Doları)

Kaynak: BM ve TÜİK Verileri
Not: 8444, 8445, 8446, 8447, 8448, 8449, 8451, 8452 nolu GTİP’leri kapsamaktadır.

4,5 milyar dolar ithalatı ile Çin Halk Cumhuriyeti, dünya genelinde tekstil ve konfeksiyon makineleri ithalatı yapan ülkeler arasında lider konumunda yer almıştır.  Almanya’yı Hindistan, ABD, Türkiye ve Almanya takip etmiştir.

2006 Yılı Dünya Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İthalatında Başlıca Ülkeler

Türkiye, 2006 yılında, 1,3 milyar $ civarındaki ithalatı ile dünya sektör ithalatında 4. ülke konumunda iken 2007 yılında 3. ithalatçı ülke olmuştur. Çin ise 2007 yılında dünya sektör ithalatında lider ülke konumundadır.

2007 Dünya Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İthalatında Başlıca Ülkeler*

Kaynak: BM ve TÜİK Verileri 
* BM İstatistik Bölümüne bilgi veren ülkeler arasında 
Not: 8444, 8445, 8446, 8447, 8448, 8449, 8451, 8452 nolu GTİP’leri kapsamaktadır.

2. SEKTÖRÜN TÜRKİYE’DEKİ DURUMU

2.1. TÜRKİYE’NİN TEKSTİL VE KONFEKSİYON MAKİNELERİ İHRACATI

Tekstil ve Konfeksiyon makineleri sektöründe dış ticaret açığı veren Türkiye, özellikle son yıllarda uluslararası rekabetin artmasıyla ihracatta da önemli gelişmeler göstermiştir.

Türkiye’nin son iki yıldaki tekstil ve konfeksiyon makineleri ihracatına bakıldığı zaman toplam makine ve aksamları ihracatı içerisindeki (sırasıyla %3,2, % 2,5) payının potansiyelinin çok altında olduğu gözlenmektedir. 2007 yılında bir önceki seneye kıyasla %6,1 artış gösteren sektör ihracatı, 238 milyon $’a ulaşmıştır.

Türkiye’nin son iki yıldaki sektör ihracatı, ürün bazında incelendiğinde, 125 milyon $ ile dokuma maddelerini yıkama, kurutma, ütüleme makinelerinin sektör ihracatının yarısından fazlasını teşkil ettiği gözlenmektedir.  Sektör ihracatında diğer önemli ürün grubu ise, lifleri hazırlayan, iplik üreten-hazırlayan makineler gelmiştir.

Türkiye’nin Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İhracatı (ABD Doları)

Kaynak: TÜİK

Türkiye’nin ülkeler itibariyle tekstil ve konfeksiyon makineleri ihracatı incelendiğinde, 23 milyon $ ile Almanya’nın ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Türkiye’nin sektör ihracatında diğer önemli pazarları ise sırasıyla Hindistan (20,4 milyon $), Mısır (20,2 milyon $), Özbekistan(17,9 milyon $) ve Bangladeş (14,8 milyon $) olmuştur. Diğer taraftan, Türkiye’nin sektör ihracatındaki ilk 10 ülke arasında en fazla ihracat artışı (%90) gerçekleşen ülkenin Almanya, ihracatında en fazla düşüşün olduğu ülkenin ise Hindistan olduğu dikkat çekmektedir.

Türkiye'nin Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İhracatında Başlıca Ülkeler  (ABD Doları)

Kaynak: TÜİK  
Not: 8444, 8445, 8446, 8447, 8448, 8449, 8451, 8452 nolu GTİP’leri kapsamaktadır.

2.2. TÜRKİYE’NİN TEKSTİL VE KONFEKSİYON MAKİNELERİ İTHALATI

Türkiye’nin 2006 yılında 1,3 milyar $ olarak gerçekleşen tekstil ve konfeksiyon makineleri  ithalatı, 2007 yılında %35,6 artarak yaklaşık 1,8 milyar $ olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’nin tekstil ve konfeksiyon makineleri ihracatında ikinci sırada yer alan lifleri hazırlayan, iplik üreten-hazırlayan makineleri, ülkemiz ithalatında ilk sırada yer almaktadır. Lifleri hazırlayan, iplik üreten-hazırlayan makinelerin ithalatı, 2006 yılında 230 milyon $ iken, 2007 yılında 676 milyon $ olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’nin Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İthalatı (ABD Doları)

 Kaynak: TÜİK

2007 yılında Türkiye’nin tekstil ve konfeksiyon makineleri sektöründe en önemli tedarikçisi, Almanya’dır. Türkiye, Almanya’dan 2006 yılında 355 milyon $ değerinde tekstil ve konfeksiyon makinesi ithal ederken, bu miktar 2007 yılında 674 milyon $ olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’nin sektör ithalatında Almanya’yı, sırasıyla İtalya, İsviçre, Japonya ve Çin Halk Cumhuriyeti takip etmiştir.

Türkiye’nin Tekstil ve Konfeksiyon Makineleri İthalatı (ABD Doları)

Kaynak: TÜİK  
Not: 8444, 8445, 8446, 8447, 8448, 8449, 8451, 8452 nolu GTİP’leri kapsamaktadır.

3. SEKTÖRÜN SORUNLARI

Türkiye’de tekstil ve konfeksiyon makineleri üretici/ihracat firmalarının karşılaştığı sorunlar arasında; Uzakdoğu menşeli makinelerin fiyat avantajı nedeniyle, gerek kalite, gerekse servis imkanı bakımından üstün yerli makinelere tercih edilmesi yer almaktadır. Diğer taraftan, sektördeki kaliteli yerli ürün imajının yeterli olmaması nedeniyle yurt içinde birçok alıcıda ithal ürün satın alma eğiliminin bulunması sektörün yerli imalatını olumsuz etkilemektedir.

Kullanılmış makine ithal eden tekstil firmalarının eski teknoloji ile imalat yapmak zorunda kalmaları ve bu makinelerden istenilen verimliliğin alınamaması, firmaların rekabet yeteneğinin kaybedilmesi ve yeterli sermaye birikiminin yapılamaması ile sonuçlanabilmekte, bu ise tekstil sektörüne ve tekstil makineleri imalat sanayiini olumsuz etkilemektedir.

Sektörün potansiyel ihraç pazarları arasında yer alan Bangladeş, Hindistan, Vietnam gibi ülkelerin riskli bölge sınıfında değerlendirilmesi,  alınan kredilerin geri ödeme faiz oranın yüksek olmasına neden olmaktadır.

Vadeli makine alımlarında kullanılan kredi sistemlerinden olan Coface, Hermes yada türevi kredilerin ülkemizde mevcut olmaması sebebiyle, finansman sıkıntısı çeken sanayicinin makine alımlarını yerli üreticiden değil, daha uygun ödeme koşulları sunabilen yabancı ülke üreticilerinden yapması, vadelendirme avantajı sunulduğu için benzeri standart ve kalitedeki yerli makinelerden çok daha yüksek bedelle ithal edilen bu makineler, hem ülkenin döviz kaybına hem de yerli makine üreticisinin rekabet gücünün yok olmasına sebep olmaktadır.

4. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Türk tekstil ve konfeksiyon makineleri imalatçılarının büyük çoğunluğu, makine üretimlerine atölye tipi yerlerde küçük kapasiteler ile revizyon veya tamirat çalışmaları yaparak başlamışlardır. Ancak günümüzde modern fabrikalarda, ileri teknoloji tezgahlar ve uzmanlaşmış personel ile firmalarımız tesislerinde, birçoğu karmaşık elektronik kontrol sistemleri içeren tekstil makineleri üretilebilmektedir.

Ancak, hemen hemen bütün alt kollarında üretim ve ihracat yapılan sektörde,  yaratılan katma değerin makine ithalatı dolayısıyla yurt dışına çıkmakta, bunun neticesinde  rekabet yeteneği olumsuz yönde etkilenen sektör, giderek daha büyük ölçüde dışa bağımlı bir hale gelmektedir. Bu nedenle üretilen ürünlerin kalitesinin iyileştirilmesi, yurt içinde üretilen ürünler konusunda yeterli düzeyde bilinçlenme sağlanması, yurt dışında olduğu kadar, yurt içinde de sektörün imajının güçlendirilmesi sektörün gelişimini sürekli kılacaktır.

Diğer taraftan, sektörün gelişimine engel olarak görülen müşterilerin ve makine üreticilerinin uzun vadeli kredi ile finanse edilmeleri, yeni pazarlarda bankacılık ve nakliye  alanlarında yaşanan sorunlara çözüm bulunması, 150 civarında ülkeye ihracat yapan sektörün, uluslararası piyasalarda rekabet gücünün artırılması bakımından önem taşımaktadır.  Son yıllarda üretimde ve ihracatta kazanmış olduğu ivme ile Türk tekstil ve konfeksiyon makineleri sektörü, uluslararası piyasalardaki konumunu güçlendirmeye devam edecektir.